Sáng kiến kinh nghiệm Phân dạng và giải bài tập về đòn bẩy cho học sinh khá giỏi

Tuyển chọn và Bồi dưỡng học sinh giỏi các cấp là đỉnh điểm được các cấp chính quyền, đặc biệt là cấp lãnh đạo Phòng giáo dục, lãnh đạo các trường THCS các cha mẹ học sinh và các em học sinh đang hết sức quan tâm chú trọng đến. Trong những năm gần đây việc bồi dưỡng và tuyển chọn học sinh giỏi ở các trường đã có sự đầu tư thích hợp. Do đó chất lượng học tập và số lượng học sinh giỏi ở các trường các năm gần đây ngày càng nâng cao rõ rệt.

 Trước tình hình đó đòi hỏi các giáo viên trực tiếp bồi dưỡng học sinh là làm sao cho học sinh nắm các phương pháp và có kỷ năng giải các dạng toán trong từng phân môn mà học sinh cần có để tham gia trong các kỳ thi .Trong thực tế giảng dạy và bồi dưỡng học sinh khá giỏi ở môn Vật lý nói chung và trong phần máy cơ đòn bẩy nói riêng các em học sinh còn nhiều khó khăn khi giải quyết các bài tập về các dạng toán, các em chưa biết cách nhận dạng từng dạng bài, quá trình phân tích các bài toán, có thể bỏ sót một quá trình cho nên việc giải bài toán còn thiếu, dẫn đến giải sai. Do đó trong những năm qua, qua tìm tòi nghiên cứu, tham khảo các tài liệu, học hỏi các đồng nghiệp, bản thân tôi đã nghiên cứu viết đề tài :

“Phân dạng và giải bài tập về đòn bẩy cho học sinh khá giỏi” một trong những phân môn Vật lý nhằm giúp cho học sinh nắm vững cách phân tích bài và cách giải một số dạng toán trong phần cơ một trong những nền tảng cơ bản của vật lý học.

 

doc22 trang | Chia sẻ: sangkien | Ngày: 25/12/2015 | Lượt xem: 1020 | Lượt tải: 10Download
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Sáng kiến kinh nghiệm Phân dạng và giải bài tập về đòn bẩy cho học sinh khá giỏi", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
 cần nắm được các kiến thức cơ bản .Bài tập về đòn bẩy rất đa dạng nhưng để làm các bài tập đó trước tiên học sinh phải nắm vững được các khái niệm cơ bản như: Khái niệm đòn bẩy, cánh tay đòn của lực, điểm tựa. Ngoài việc nắm vững khái niệm, người học cũng phải biết xác định các lực tác dụng lên đòn bẩy và nắm được điều kiện cân bằng của đòn bẩy.Khi đã hiểu rõ các khái niệm thì việc tiến hành giải bài toán sẽ thuận lợi hơn.Với bài toán về đòn bẩy, cần phải phân tích cụ thể để thuận lợi cho việc giải. 
III. – NỘI DUNG THỰC HIỆN
* Các kiến thức cần ghi nhớ.
1. xác định điểm tựa của đòn bẩy.
- Điểm tựa là điểm mà ở đó đòn bẩy có thể xoay chuyển đượcO
F1
F2
, có nhiều loại như : 
a/.- Điểm tựa nằm trong khoảng hai lực (Hình A)
 	Hình A
O
F1
F2
b/.- Điểm tựa nằm ngoài khoảng hai lực (Hình B)
 Hình B
c/.Ngoài ra trong một bài toán về đòn bẩy còn có nhiều cách chọn điểm tựa 
O
B
A
F
T
 ví dụ như hình C
 (Hình C)
Ta thấy, hình C có thể chọn điểm tựa tại điểm B lúc này có hai lực tác dụng lên đòn bẩy đó là lực F tại điểm O và lực thứ hai là lực căng T tại điểm A.
- Cũng có thể chọn điểm tựa tại điểm A khi này cũng có hai lực tác dụng lên đòn bẩy là lực kéo F tại điểm O và phản lực tại B.
2.* Xác định cánh tay đòn của các lực:
-Khoảng cách giữa điểm tựa O và phương của lực gọi là cánh tay đòn của lực. Việc xác định cánh tay đòn của lực rất quan trọng vì nếu xác định sai sẽ dẫn đến kết quả sai. Trên thực tế học sinh rất hay nhầm cánh tay đòn với đoạn thẳng từ điểm tựa đến điểm đặt của lực. Sau khi phân tích có thể áp dụng điều kiện cân bằng của đòn bẩy để giải bài toán.
III. Phân loại bài tập và phương pháp giải bài tập.
Loại 1: Xác định lực và cánh tay đòn của lực
Ví dụ 1:
l
l1
O
Hai bản kim loại đồng chất tiết diện đều có cùng chiều dài l = 20cm và cùng tiết diện nhưng có trọng lượng riêng khác nhau d1 = 1,25 d2. Hai bản được hàn dính lại ở một đầu O và được treo bằng sợi dây. Để thanh nằm ngang người ta thực hiện hai biện pháp sau:
Cắt một phần của thanh thứ nhất và đem đặt lên
 chính giữa của phần còn lại. Tìm chiều dài phần bị cắt.
b) Cắt bỏ một phần của bản thứ nhất. 
Tìm phần bị cắt đi.
*Phân tích: 
Trong mỗi trường hợp cần xác định lực tác dụng và cánh tay đòn của lực.
+ ở trường hợp1: 
Vì cắt một phần của bản thứ nhất và lại đặt lên chính giữa của phần còn lại nên lực tác dụng không thay đổi, cánh tay đòn của lực này thì thay đổi.
+ ở trường hợp2: Do cắt bỏ một phẩn của bản thứ nhất nên cả lực và cánh tay đòn của lực đều thay đổi.
- Khi xác định được lực và cánh tay đòn của lực ta áp dụng điều kiện cân bằng của đòn bẩy vào giải bài toán:
Lời giải: a/.Gọi x là chiều dài phần bị cắt. Do đó được đặt lên chính
 giữa của phần còn lại nên trọng lượng của bản thứ nhất không thay đổi
O
l
x
Vì thanh nằm cân bằng nên ta có: 
Gọi S là tiết diện của mỗi bản, ta có:
 => d1 (l-x) = d2(l) ó 
Với: d1=1,25 d2 (l = 20cm) 
 => Vậy chiều dài phần bị cắt là: 4 cm
b) Gọi y ( y< 20cm)là phần bị cắt bỏ đi trọng lượng còn lại của bản là :
Do thanh cân bằng nên ta có: 
=> => 
ó => 
Giải pt ta có: > 20 cm ( loại)
 20 – 17,89 = 2,11 (cm) 
Vậy chiều dài phần bị cắt bỏ là 2,11 cm
B
ví dụ 2:
F
Người ta dùng một xà beng để nhổ một
F’
 cây đinh cắm sâu vào gỗ.( hình vẽ)
O
H
A
Khi tác dụng một lực F = 100N a 
FC
vuông góc với OB tại đầu B ta sẽ nhổ được	
 đinh. Tính lực giữ của gỗ vào đinh lúc này ? 
Cho biết OB bằng 10 lần OA và a = 450.
b) Nếu lực tác dụng vào đầu B vuông góc với tấm gỗ thì phải tác dụng một lực có độ lớn bằng bao nhiêu mới nhổ được đinh?
* Phân tích : 
- Xác định cánh tay đòn của lực F, F’ và FC 
Vì FC vuông góc với OA nên OA là cánh tay đòn của FC 
a) Vì F vuông góc với OB nên OB là cánh tay đòn của F 
b) Vì F’ có phương vuông góc với mặt gỗ nên OH là cánh tay đòn của F’ .Sau khi đã xác định đúng lực và cánh tay đòn của lực ta áp dụng điều kiện cân bằng 
của đòn bẩy và tính được các đại lượng cần tìm.
Bài giải:
a) Gọi FC là lực cản của gỗ. Theo quy tắc cân bằng của đòn bẩy ta có:
 FC . OA = F.OB FC = 
Vậy lực giữ của gỗ vào đinh lúc này là 1000N
b) Nếu lực F’ vuông góc với tấm gỗ, lúc này theo quy tắc cân bằng của đòn bẩy ta có: FC.OA = F’.OH Với ( vì DOBH vuông cân)
 => (N)
Loại 2: Chọn điểm tựa của đòn bẩy
Ví dụ 1: 
P
FB
FA
B
A
G
Một chiếc xà không đồng chất dài l = 8 m, khối lượng 120 kg được tì hai đầu A, B lên hai bức tường. Trọng tâm của xà cách đầu A một khoảng GA = 3 m. Hãy xác định lực đỡ của tường lên các đầu xà
*Phân tích:
- Do xà có hai điểm tựa (hai giá đỡ) xà chịu tác dụng của ba lực FA, FB và P.
 Với loại toán này cần phải chọn điểm tựa :
- Để tính FA phải coi điểm tựa của xà tại B.
- Để tính FB phải coi điểm tựa của xà tại A.
áp dụng điều kiện cân bằng của đòn bẩy cho từng trường hợp để giải .
Chú ý: Với loại toán này cần chú ý: các lực nâng và trọng lực còn thoả mãn điều kiện cân bằng của lực theo phương thẳng đứng có nghĩa P = FA + FB.
Trọng lượng của xà bằng P .Trọng lượng của xà tập trung tại trọng tâm G của xà.
Xà chịu tác dụng của 3 lực FA, FB, P
Bài giải: 
 Trọng lượng của xà bằng: P = 10.120 = 1200 (N)
Xà chịu tác dụng của 3 lực FA, FB, P
Để tính FA ta coi xà là một đòn bẩy có điểm tựa tại B. Để xà đứng yên ta có:
 FA.AB = P.GB = (N)
Để tính FB ta coi xà là một đòn bẩy có điểm tựa tại A xà đứng yên khi:
 FB.AB = P.GA = (N)
Vậy lực đỡ của bức tường đầu A là 750 (N), của bức tường đầu B là 450 (N).
Ví dụ 2: 
Một cái sào được treo theo phương nằm ngang bằng hai sợi dây AA’ và BB’. Tại điểm M người ta treo một vật nặng có khối lượng 70 kg. Tính lực căng của các sợi dây AA’ và BB’.
P
M
A
B
TB
TA
B’
A’
Cho biết: AB = 1,4 m; AM = 0,2m.
P1
Phân tích: 
Xét Trọng lượng của vật nặng là:P =?
Gọi lực căng của các sợi dây AA’ và BB’ lần lượt là: TA và TB.
Cái sào chịu tác dụng của 3 lực Là ? (TA, TB và P).
Để tính TA coi sào như một đòn bẩy có điểm tựa tại B.
Để sào nằm ngang ta có:TA.AB = P.MB
Bài giải: Trọng lượng của vật nặng là: P = 10.70 = 700 (N)
Gọi lực căng của các sợi dây AA’ và BB’ lần lượt là: TA và TB.
Cái sào chịu tác dụng của 3 lực TA, TB và P.
Để tính TA coi sào như một đòn bẩy có điểm tựa tại B.
Để sào nằm ngang ta có: TA.AB = P.MB
=> (N)
Để tính TB coi A là điểm tựa. Để sào nằm ngang ta có: TB.AB = P.MA
=> (N)
Vậy: 	Lực căng của sợi dây AA’ là 600 (N) của sợi dây BB’ là 100 (N)
Loại 3: Khi đòn bẩy chịu tác dụng của nhiều lực.
* Phương pháp:
 - Xác định tất cả các lực tác dụng lên đòn bẩy
- Xác định các lực làm đòn bẩy quay theo cùng một chiều áp dụng quy tắc sau:
“Đòn bẩy sẽ nằm yên hoặc quay đều, nếu tổng tác dụng của các lực làm đòn bẩy quay trái bằng tổng tác dụng của các lực làm đòn bẩy quay phải”
Ví dụ 1:P
FB
FA
B
A
G
O
 Một chiếc xà đồng chất tiết diện đều. Khối lượng 20 kg, chiều dài 3 m. Tì hai đầu lên hai bức tường. Một người có khối lượng 75 kg đứng cách đầu xà A là 2m. Xác định xem mỗi bức tường chịu tác dụng một lực bằng bao nhiêu?
Phân tích: Các lực tác dụng lên xà là:
- Lực đỡ FA, FB
- Trọng lượng của xà P = ?
- Trọng lượng của người P1 = ? (N)
Vì xà đồng chất tiết diện đều nên trọng tâm của xà sẽ ở chính giữa xà: GA = GB người đứng ở O cách A là ? m
Để tính FB coi đầu A là điểm tựa, áp dụng quy tắc cân bằng của đòn bẩy khi có nhiều lực tác dụng ta có: FB.AB = P.AG + P1.AO
Giải:
Các lực tác dụng lên xà là: - Lực đỡ FA, FB 
 - Trọng lượng của xà P = 10.20 = 200 (N)
- Trọng lượng của người P1 = 10.75 = 750 (N)
Vì xà đồng chất tiết diện đều nên trọng tâm của xà sẽ ở chính giữa xà
=> GA = GB = 1,5 m
Giả sử người đứng ở O cách A là OA = 2 m
Để tính FB coi đầu A là điểm tựa, áp dụng quy tắc cân bằng của đòn bẩy khi có nhiều lực tác dụng ta có:
FB.AB = P.AG + P1.AO => (N)
FA.AB = P.GB + P1.OB => (N)
Vậy: tường A chịu tác dụng một lực là 600 (N) tường B là 350 (N) .
A
O
B
C
C
Ví dụ 2:
Một người muốn cân một vật nhưng trong tay không có cân mà chỉ có một thanh cứng có trọng lượng P = 3N và một quả cân có khối lượng 0,3 kg. Người ấy đặt thanh lên một điểm tựa O trên vật vào đầu A. Khi treo quả cân vào đầu B thì thấy hệ thống cân bằng và thanh nằm ngang. Đo khoảng cách giữa vật và điểm tựa thấy và . Hãy xác định khối lượng của vật cần cân.
HƯỚNG DẪN: Các lực tác dụng lên thanh AC
P2
P
P1
I
O
C
B
A
Gồm có: - Trọng lượng P1, P2 của các vật treo tại A và B
Trọng lượng P của thanh tại trung điểm
 của thanh thanh cân bằng khi:
 P1. OA = P.OI + P2.OB
=> P1 = Với P2 = 10 m , P2 = 10.0,3 = 3 (N)
(N) Khối lượng của vật là: m = (kg)
Loại 4: Lực đẩy Acsimét tác dụng lên vật treo ở đòn bẩy
* Phương pháp giải của dạng toán liên quan đến lực đẩy Acsimet
Với dạng toán liên quan đến lực đẩy Acsimét cần nhớ một số công thức : 
 F = d.V. 	Trong đó - F là lực đẩy Acsimét
 - d là trọng lượng riêng của chất lỏng
 - V là thể tích chất lỏng bị vật chiếm chỗ
 *Phương pháp giải: Cần nhớ các quy tắc hợp lực:
+ Hợp lực của hai lực F1, F2 cùng phương ngược chiều có độ lớn là: F = | F1- F2 |
+ Hợp lực của hai lực F1, F2 cùng phương cùng chiều có độ lớn là: F = F1 + F2
a/.Khi chưa nhúng vật vào trong chất lỏng, đòn bẩy thăng bằng xác định lực,
 cánh tay đòn và viết được điều kiện cân bằng của đòn bẩy.
b/- Khi nhúng vào trong một chất lỏng, đòn bẩy mất cân bằng.
 Cần xác định lại điểm tựa, các lực tác dụng và cánh tay đòn của các lực. Sau đó áp dụng điều kiện cân bằng của đòn bẩy để giải bài toán.
Áp dụng:
Ví dụ 1: Hai quả cầu A, B có trọng lượng bằng nhau nhưng làm bằngFB
FA
P
P
O
O’
B
A
 hai chất 
khác nhau, được treo vào đầu của một đòn cứng có trọng lượng không đáng kể và có độ dài l = 84 cm. Lúc đầu đòn cân bằng. Sau đó đem nhúng cả hai quả cầu ngập trong nước. Người ta thấy phải dịch chuyển điểm tựa đi 6 cm về phía B để đòn trở lại thăng bằng. 
Tính trọng lượng riêng của quả cầu B 
Biết trọng lượng riêng của quả cầu A là 
dA = 3.104 N/m3, 
của nước là dn = 104 N/m3
Phân tích: Vì trọng lượng hai quả cầu cân bằng 
nhau nên lúc đầu điểm tựa O ở
chính giữa đòn: OA = OB = 42 cm
Khi nhúng A, B vào nước: O'A = 48 cm, O'B = 36 cm
Lực đẩy Acsimet tác dụng lên A và B là:
	Và	
Hợp lực tác dụng lên quả cầu A là: P – FA
Hợp lực tác dụng lên quả cầu B là: P – FB
- Để đòn bẩy cân bằng khi A, B được nhúng trong nước ta có:
(P – FA). O’A = (P – FB).O’B
Thay các giá trị vào ta có:
 ó 
ó (N/m3)
Vậy trọng lượng riêng của quả cầu B là: dB = 9.104 (N/m3)
Ví dụ 2: 
Hai quả cầu bằng nhôm có cùng khối lượng được treo vào hai đầu A, B của một thanh kim loại mảnh nhẹ. Thanh được giữ thăng bằng nhờ dây mắc tại điểm giữaO 
của AB. Biết OA = OB = l = 25 cm. Nhúng quả cầu ở đầu B vào nước thanh AB mất thăng bằng. Để thanh thăng bằng trở lại ta phải dời điểm treo O về phía nào? Một đoạn bao nhiêu? Cho khối lượng riêng của nhóm và nước lần lượt là: D1 = 2,7 g/cm3; D2 = 1 g/cm3
Phân tích:
 Khi quả cầu treo ở B được nhúng vào nước, ngoài trọng lượng P nó còn chịu tác
 dụng của lực đẩy Acsimet nên lực tổng hợp giảm . Do đó cần phải dịch chuyển 
điểm treo về phía A một đoạn x để cho cánh tay đòn của quả cầu B tăng lên.
Vì thanh cân bằng trở lại nên ta có:
( l +x )
( l -x )
F
P
P
O
B
A
P.(l-x) = (P-F)(l+x)
ó 10D1V(l-x) = (10D1V – 10D2V)(l+x) 
(với V là thể tích của quả cầu)
ó D1(l-x) = (D1-D2)(l+x)
ó (2D1-D)x=D2l
ó (cm)
Vậy cần phải dịch điểm treo O về phái A một đoạn x = 5,55 cm
L22
L11
O1
O2
E
D
C
P1
P2
P3
B
A
Loại 5: Khi điểm tựa dịch chuyển
(Xác định giá trị cực đại, cực tiểu.)
Ví dụ 1: Cho một thước thẳng AB đồng chất tiết diện đều, có độ dài l =24 cm trọng lượng 4N. Đầu A treo một vật có trọng lượng 
P3 = 2N. Thước đặt lên một giá đỡ nằm ngang CD = 4 cm. Xác định giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của khoảng cách BD để cho thước nằm cân bằng trên giá đỡ.
 Phân tích: Xét trạng thái cân bằng của thước quanh trục đi qua mép D của giá đỡ ứng với giá trị nhỏ nhất của AD. Lúc đó thước chia làm hai phần:
+ Phần BD có trọng lượng P1 đặt ở 01 là trung điểm của DB
+ Phần AD có trọng lượng P2 đặt ở 02 là trung điểm của AD
Mép D ở điểm E trên thước.
Bài giải: 
Điều kiện cân bằng của trục quay D là: 
P3.AD + P2. 02D = P1.01D
ó (1) (với l2 = AD, l1 = EB)
- Vì thước thẳng đồng chất tiết diện đều nên trọng lượng của một phần thước tỷ lệ với chiều dài của phần đó ta có:
 ; 
l2 = (l – l1) ; P3 = 2 N = Thay vào (1) ta được
 ó 
ó (cm) Giá trị lớn nhất của BD là l1 = 16 cm.
 Lúc đó điểm D trùng với điểm E trên thước BE = BD = 16 cm
*Chú ý: Nếu ta di chuyển thước từ phải sang trái sao cho điểm E trên thước còn nằm trên giá CD thì thước vẫn cân bằng cho tới khi E trùng với C thì đến giới hạn cân bằng E lệch ra ngoài CD về phía trái thì thước sẽ quay quanh trục C sang trái. Vậy giá trị nhỏ nhất của BD khi C trùng đến E là BE = BC
Mà BC = BD + DC => BD = BC – DC = 16 – 4 = 12 (cm)
Ví dụ 2:
 Một thanh thẳng đồng chất tiết diện đều có trọng lượng P = 100 N, chiều dài AB = 100 cm, được đặt cân bằng trên hai giá đỡ ở A và C. Điểm C cách tâm O của thước một đoạn OC = x
a) Tìm công thức tính áp lực của thước lên giá đỡ ở C theo x
b) Tìm vị trí của C để áp lực ở đó có giá trị cực đại, cực tiểu
C
x
O
l
P1
P
P2
B
A
Hướng dẫn:
a/.Trọng lượng p của thanh đặt tại trọng tâm O là trung điểm của thanh tác dụng lên hai giá đỡ A và B hai áp lực P1 và P2. 
Vì thanh đồng chất tiết diện đều nên ta có:
và (N) => 
 do đó 
b) P2 cực đại khi x = 0 do đó P2 = P = 100 N khi đó giá đỡ C trùng với tâm O 
P2 cực tiểu khi x lớn nhất x = l do đó N khi giá đỡ trùng với đầu B.
Dạng 6: Đòn bẩy kết hợp cùng ròng rọc.
Phương pháp: 
-Thường các bài tập về đòn bẩy người ta còn kết hợp đòn bẩy với các dụng cụ khác như mặt phẳng nghiêng hay ròng rọc trong trường hợp này nếu kết hợp với ròng rọc thì phải nắm nguyên tắc: 
-Nếu ròng rọc cố định thì chỉ có tác dụng đổi hướng kéo của lực không được lợi về lực. 
-Nếu dùng ròng rọc động còn có thêm tác dụng lợi 2 lần về lực kéo và tùy thuộc vào số lượng ròng rọc và cách lắp đặt mà ta áp dụng cho phù hợp.
Áp dụng: ( Đề thi HSG cấp tỉnh Gia lai Năm học 2010-2011)
Ví dụ1: Cho hệ thống ở trạng thái cân bằng đứng yên
 (hình vẽ ). Biết khối lượng m2 = M = 24kg; 
 m1 = 8kg. Ròng rọc và thanh AB có khối lượng không đáng kể, bỏ qua ma sát.
a. Tính tỷ số .
b. Nếu m1 giảm 2kg, để hệ cân bằng thì m2 tăng hay giảm khối lượng bao nhiêu?
( Đề thi HSG cấp tỉnh Gia lai Năm học 2010-2011)
 O
 m2 M m1
A D B
T
P1
 O
 T m m2 M
P2
PM
A D B
Phân tích: 
 - Vật m1 và vật M vắt qua ròng rọc cố định nên m1 có tác dụng kéo M lên, do đó trọng lượng của M tác dụng lên đòn bẩy tại điểm A bị giảm đi ( PM - P1)
 - Lúc đó đòn bẩy còn có hai lực tác dụng lên nó là P2 và ( PM - P1)
 - Áp dụng điều kiện cân bằng của đòn bẩy ta giải thông thường;
Hướng dẫn: 
- Biểu diễn đủ, đúng lực tác dụng 
- Hệ cân bằng 
Theo quy tắc đòn bẩy: 
 .
- Khi m1 giảm 2kg thì m1' = m1 - 2 = 6kg
- ĐVì m2' > m2 nên phải tăng m2 với lượng Dm = m2' - m2 = 3kg.
để hệ cân bằng thì m2' phải thỏa mãn: 
I
P3
F
O
B
A
F
P1
P2
Ví dụ 2: Cho cơ hệ như hình vẽ.
Vật M = 8kg, m2 = 20kg. thanh OA dài 50cm 
và có điểm tựa tại O. Bỏ qua khối lượng ròng rọc dây nối. 
Xác định khoảng cách AB để hệ cân bằng.
Phân tích: a. Vì thanh OA rất nhẹ nên bỏ qua trọng lượng của thanh. Vật P1 vắt qua hệ ròng rọc có tác dụng kéo đầu A cuả đòn bẩy đi lên, do đó nếu bỏ qua trọng lượng của thanh OA thì hệ chỉ còn có hai lực tác dụng là lực F kéo đầu A đi lên và trọng lượng P2 tác dụng tại B kéo thanh OA đi xuống .Áp dụng điều kiện cân bằng của đòn bẩy ta giải thông thường;
b. Khi xét đến trọng lượng của thanh OA thì lúc này đòn bẩy chịu tác dụng của 3 lực tác dụng lên là lực F kéo đầu A đi lên và trọng lượng P2 tác dụng tại B kéo thanh OA đi xuống lực thứ 3 là Trọng lượng của thanh OA là P3 kéo đòn bẩy 
I
P3
F
O
B
A
F
P1
P2
đi xuống. Lúc này áp dụng hệ đòn bẩy có nhiều lực tác dụng như đã nêu ở dạng 3
Bài giải: 
 a) Khi P3 = 0 thì điều kiện cân bằng của thanh OA là:
 2F.OA = P2.OB mà F = P1
 ® 2P1.OA = P2.OB hay 2m1.OA = m2.OB 
 Vậy thay số được OB = 40 (cm ) Suy ra AB = 10cm
 b) xét đến trọng lượng của thanh OA bằng 50N.
Gọi I là trung điểm OA. Điều kiện của cân bằng của thanh OA là: 
 2F.OA = P2.OB + P3.OI mà F = P1
 Þ 2P1.OA = P2.OB + P3.OI 
 hay : 2m1.OA = m2.OB + m3.OI 
 thay số ta được: OB = 33,75cm tính được AB = 16,25cm.
IV/. KẾT QUẢ THỰC HIỆN VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
1. Kết quả đạt được:	
Qua thời gian thực hiện bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường, các em học sinh được tham gia bồi dưỡng có kĩ năng giải quyết các bài toán định lượng về đòn bẩy ở mức độ cơ bản được nâng lên. Các em đã vận dụng tốt các kiến thức, đã tự lực giải được các bài tập từ chỗ còn lạ lùng bở ngỡ nay hầu hết đã giải tốt, giải đúng các dạng toán cơ bản. Mặc dù kết quả thể hiện chưa cao nhưng là nguồn hứng thú say mê về việc giúp các em hăng say học tập môn Vật Lí
	Kết quả đạt được của đội tuyển học sinh giỏi môn Vật lí trường THCS Trưòng Chu Văn An qua những năm gần đây khi áp dụng đề tài.	
Năm học
Số học sinh dự thi
Đạt cấp huyện
Đạt cấp Tỉnh
2010-2011
6 hs
5 hs
3 hs
2011-2012
3 hs
3 hs 
3 hs
2012-2013
4hs
2hs
1hs
2013-2014
4hs
 3 hs 
	Chưa thi	
2014-2015
6hs
 4 hs 
	Chưa thi	
2.Bài học kinh nghiệm:
	Trong những năm bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường tôi đã vận dụng đề tài này và rút ra một số kinh nghiệm và thực hiện như sau: 
	+Để làm tốt công tác bồi dưỡng thì giáo viên cần chuẩn bị thật tốt nội dung cho mỗi vấn đề xây dựng tốt phương pháp giải cho các dạng bài tập.
	+ Chuẩn bị hệ thống bài tập bao gồm: bài tập mẫu, bài tập vận dụng, bài tập mở rộng và bài tập kiểm tra
	+ cần nắm chắc kiến thức cơ bản và thực hiện bồi dưỡng đi dần từ dể đến khó từ bài tập mẫu học sinh phải phân tích, xác định hướng giải áp dụng cho các bài tập khác và qua đó sẽ có kỹ năng giải các bài tập cùng loại.
	+ phải chú trọng đến việc kiểm tra đánh giá đến việc vận dụng của học sinh và từ đó kịp thời phát hiện những chổ thiếu sót cho học sinh để kịp thời bổ sung
C. KẾT LUẬN
V× ®ßn bÈy lµ mét trong nh÷ng m¸y c¬ ®¬n gi¶n cã nhiÒu bµi tËp vµ c¸c bµi tËp l¹i ®a d¹ng nªn tr­íc ®©y khi ch­a ph©n lo¹i bµi tËp, trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y t«i gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n trong viÖc truyÒn thô kiÕn thøc cho häc sinh. C¸c bµi tËp ®­a ra lµ c¸c d¹ng bµi tËp ®an xen lÉn nhau nªn häc sinh khã n¾m b¾t kiÕn thøc hoÆc cã hiÓu nh­ng kh«ng theo hÖ thèng. ViÖc häc cña häc sinh trë nªn ¸p ®Æt vµ kh«ng ph¸t huy ®­îc tÝnh tÝch cùc s¸ng t¹o cña häc sinh.
Sau khi ph©n lo¹i bµi tËp t«i thÊy cã sù thay ®æi râ rÖt qua c¸c lÇn theo dâi còng nh­ kiÓm tra häc sinh. ViÖc nh©n d¹ng c¸c bµi to¸n để áp dụng ®­a ra h­íng gi¶i nhanh, chÝnh x¸c kiÕn thøc, chÆt chÏ vµ logic h¬n.
Thùc tÕ còng cho thÊy, khi ph©n lo¹i bµi to¸n gióp gi¸o viªn tæ chøc bµi dÔ bµi gi¶ng trë nªn hÊp dÉn, cuèn hót häc sinh h¬n khi gióp häc sinh gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ®Æt ra mét c¸ch nhanh chãng.
	Trên đây là những nội dung của đề tài mà bản thân tôi mới áp dụng trong nhiều năm qua, vừa trực tiếp giảng dạy vừa học hỏi đồng nghiệp, trao đổi cùng đối tượng. Những dạng bài nêu ra là những ví dụ cơ bản cho học sinh khá, giỏi.
Trong khi giải bài tập thì có nhiều tình huống, dạng bài phức tạp hơn, cần phải 
vận dụng sáng tạo, tổng hợp kiến thức kết hợp giữa Toán và Vật lý một cách nhuần nhuyễn cho từng bài cụ thể thì mới đạt được kết quả cao.
	Do khả năng, kinh nghiệm và thời gian còn nhiều hạn chế nên đề tài chưa nêu ra hết các dạng bài, đặc biệt là phương pháp giải . Rất mong nhận được sự góp ý chân thành của các thầy cô để đề tài được hoàn thiện hơn.
	Tôi xin chân thành cảm ơn.
	 Đak Pơ, ngày 12 tháng 3 năm 2014
	 Người viết
	 Nguyễn Hoa
E. PHỤ LỤC
 TÀI LIỆU THAM KHẢO
Bồi dưỡng và nâng cao vật lý 8 
- Nhà xuất bản Quốc gia TP Hồ Chí Minh , Tác giả: Phan Hoàng Văn
	Vật lý nâng cao 8 	
- Nhà xuất bản Hải Phòng, Tác giả:TS.Lê Thanh Hoạch – Nguyễn Cảnh Hòe
	Chuyên đề Bồi dưỡng Vật lý 8	
- Nhà xuất bản Đà Nẵng , Tác giả: Nguyễn Đình Đoàn
	Chuyên đề Bồi dưỡng Vật lý 8
- Nhà xuất bản Quốc gia TP Hồ Chí Minh , Tác giả: Trần Tú Tài

File đính kèm:

  • docTHAM_KHAO_SKKN_HAY.doc
Sáng Kiến Liên Quan