Sáng kiến: Một số vấn đề phát triển Hóa học 8 - 9

Sáng kiến: Một số vấn đề phát triển hóa học 8 - 9

A- PHẦN MỞ ĐẦU

 I- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

 Dạy và học hóa học ở các trường hiện nay đã và đang được đổi mới tích cực nhằm góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu của trường THCS. Ngoài nhiệm vụ nâng cao chất lượng hiểu biết kiến thức và vận dụng kỹ năng, các nhà trường còn phải chú trọng đến công tác bồi dưỡng học sinh giỏi các cấp; coi trọng việc hình thành và phát triển tiềm lực trí tuệ cho học sinh. Đây là một nhiệm vụ không phải trường nào cũng có thể làm tốt vì nhiều lý do. Có thể nêu ra một số lý do như: do môn học mới đối với bậc trung học cơ sở nên kiến thức kỹ năng của học sinh còn nhiều chỗ khuyết; một bộ phận giáo viên chưa có đủ các tư liệu cũng như kinh nghiệm để đảm nhiệm công việc dạy học sinh giỏi .

 Trong những năm gần đây, vấn đề bồi dưỡng học sinh dự thi học sinh giỏi cấp Tỉnh được phòng giáo dục Khoái Châu đặc biệt quan tâm, được các nhà trường và các bậc cha mẹ học sinh nhiệt tình ủng hộ. Giáo viên được phân công dạy bồi dưỡng đã có nhiều cố gắng trong việc nghiên cứu để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nhờ vậy số lượng và chất lượng đội tuyển học sinh giỏi của huyện đạt cấp tỉnh khá cao.

 

docx16 trang | Chia sẻ: thuhong87 | Ngày: 05/03/2019 | Lượt xem: 63 | Lượt tải: 0Download
Bạn đang xem tài liệu "Sáng kiến: Một số vấn đề phát triển Hóa học 8 - 9", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Sáng kiến: Một số vấn đề phát triển hóa học 8 - 9
A- PHẦN MỞ ĐẦU
 I- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
	Dạy và học hóa học ở các trường hiện nay đã và đang được đổi mới tích cực nhằm góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu của trường THCS. Ngoài nhiệm vụ nâng cao chất lượng hiểu biết kiến thức và vận dụng kỹ năng, các nhà trường còn phải chú trọng đến công tác bồi dưỡng học sinh giỏi các cấp; coi trọng việc hình thành và phát triển tiềm lực trí tuệ cho học sinh. Đây là một nhiệm vụ không phải trường nào cũng có thể làm tốt vì nhiều lý do. Có thể nêu ra một số lý do như: do môn học mới đối với bậc trung học cơ sở nên kiến thức kỹ năng của học sinh còn nhiều chỗ khuyết; một bộ phận giáo viên chưa có đủ các tư liệu cũng như kinh nghiệm để đảm nhiệm công việc dạy học sinh giỏi ...
	Trong những năm gần đây, vấn đề bồi dưỡng học sinh dự thi học sinh giỏi cấp Tỉnh được phòng giáo dục Khoái Châu đặc biệt quan tâm, được các nhà trường và các bậc cha mẹ học sinh nhiệt tình ủng hộ. Giáo viên được phân công dạy bồi dưỡng đã có nhiều cố gắng trong việc nghiên cứu để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nhờ vậy số lượng và chất lượng đội tuyển học sinh giỏi của huyện đạt cấp tỉnh khá cao.
	Là một giáo viên được thường xuyên tham gia bồi dưỡng đội tuyển HS giỏi cho phòng giáo dục, tôi đã có dịp tiếp xúc với một số đồng nghiệp trong tổ, khảo sát từ thực tế và đã thấy được nhiều vấn đề mà trong đội tuyển nhiều học sinh còn lúng túng, nhất là khi giải quyết các bài toán biện luận, bài toán đòi hỏi khả năng vận dụng linh hoạt về phương pháp, tiết kiệm về thời gian. Trong khi loại bài tập này hầu như năm nào cũng có trong các đề thi tỉnh. Từ những khó khăn vướng mắc tôi đã tìm tòi nghiên cứu tìm ra nguyên nhân (nắm kỹ năng chưa chắc; thiếu khả năng tư duy hóa học,...) và tìm ra được biện pháp để giúp học sinh giải quyết tốt các bài toán.
	Với những lý do trên tôi đã tìm tòi nghiên cứu, tham khảo tư liệu và áp dụng đề tài: “Một số vấn đề phát triển hóa học 8 - 9” nhằm giúp cho các em HS có kinh nghiệm trong việc giải toán. Qua nhiều năm vận dụng đề tài các thế hệ HS giỏi đã tự tin hơn và giải quyết có hiệu quả khi gặp những bài tập loại này.
II- MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
1-Nghiên cứu các kinh nghiệm về bồi dưỡng kỹ năng hóa học cho học sinh giỏi lớp 9 dự thi tỉnh.
2-Nêu ra phương pháp giải giải nhanh các dạng toán nhằm giúp học sinh giỏi dễ nhận dạng và giải nhanh một bài toán hóa học.
III- ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU:
1- Đối tượng nghiên cứu : 
Đề tài này nghiên cứu các phương pháp giải bài toán hóa học (giới hạn trong phạm vi kiến thức THCS và một phần kiến thức THPT)
2- Khách thể nghiên cứu : 
Khách thể nghiên cứu là học sinh giỏi lớp 9 trong đội tuyển dự thi cấp tỉnh. 
IV-NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU: 
 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài này nhằm giải quyết một số vấn đề cơ bản sau đây:
1-Những vấn đề lý luận về phương pháp giải nhanh bài toán hóa học, cách phân dạng và nguyên tắc áp dụng cho mỗi dạng.
2-Thực trạng về trình độ và điều kiện học tập của học sinh.
3 - Từ việc nghiên cứu vận dụng đề tài, rút ra bài học kinh nghiệm góp phần nâng cao chất lượng trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi tại huyện.
V- PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1- Phương pháp chủ yếu
Căn cứ vào mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, tôi sử dụng phương pháp chủ yếu là tổng kết kinh nghiệm, được thực hiện theo các bước:
· Xác định đối tượng: Xuất phát từ những khó khăn vướng mắc trong những năm đầu làm nhiệm vụ bồi dưỡng HS giỏi, khi giải quyết đề thi HS thường thiếu thời gian để giải quyết các dạng bài tập, đặc biệt là những bài tập liên quan đến tính toán, giải nhanh, tôi xác định đối tượng cần phải nghiên cứu là kinh nghiệm bồi dưỡng năng lực giải nhanh bài toán cho học sinh giỏi. Qua việc áp dụng đề tài để đúc rút, tổng kết kinh nghiệm.
· Phát triển đề tài và đúc kết kinh nghiệm: Năm học 1999-2000, năm đầu tiên Tỉnh tổ chức thi học sinh giỏi bộ môn hóa học lớp 9 (khi bắt đầu tách Tỉnh từ Hải Hưng), chất lượng HS còn nhiều yếu kém; phần đông các em thường bế tắc trong khi giải nhanh một số dạng toán. Trước thực trạng đó, tôi đã mạnh dạn áp dụng đề tài này.
Trong quá trình vận dụng đề tài, tôi đã suy nghĩ tìm tòi, học hỏi và áp dụng nhiều biện pháp. Ví dụ như: tổ chức trao đổi trong tổ bồi dưỡng, trò chuyện cùng HS, thể nghiệm đề tài, kiểm tra và đánh giá kết quả dạy và học những nội dung trong đề tài. Đến nay, trình độ kỹ năng giải quyết nhanh bài toán hóa học ở HS đã được nâng cao đáng kể.
 2- Các phương pháp hỗ trợ
Ngoài các phương pháp chủ yếu, tôi còn dùng một số phương pháp hỗ trợ khác như phương pháp nghiên cứu tài liệu và điều tra nghiên cứu: 
Đối tượng điều tra: Các HS giỏi đã được phòng giáo dục gọi vào đội tuyển, đội ngũ giáo viên tham gia bồi dưỡng HS giỏi.
Câu hỏi điều tra: chủ yếu tập trung các nội dung xoay quanh việc dạy và học phương pháp giải nhanh bài toán hóa học; điều tra tình cảm thái độ của HS đối với việc tiếp xúc với các bài tập biện luận.
VI. ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI.
- Giáo viên xây dựng các phương pháp giải nhanh một số dạng toán hóa học dựa trên các cơ sở chủ đạo: ĐLBTKL, phương pháp tăng giảm khối lượng, phương pháp nhóm nghiệm..., thấy được sự vượt trội về thời gian so với các phương pháp thông thường mà vẫn đảm bảo HS hiểu cách làm.
- Rèn kỹ năng làm các dạng bài trên, biết nhận dạng, phân tích kiến thức, từ đó tìm ra quy luật giải chung cho mỗi dạng bài.
- Một số phương pháp được người viết tự đúc rút kinh nghiệm trong giảng dạy, không có các tài liệu tham khảo.
B- NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
I- CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỀ TÀI “Một số vấn đề phát triển hóa học 8 - 9”	Trong hệ thống các bài tập hoá học, đặc biệt là các bài nâng cao rất phong phú và đa dạng. Về nguyên tắc để giải nhanh được một bài toán hóa học, cần nắm chắc vấn đề định tính (bản chất hóa học), có kỹ năng giải toán hóa học, có thể làm tốt bài tập đó với cách giải thông thường. Từ đó tìm ra hướng làm nhanh dựa trên một số định luật, hoặc nguyên tắc trong toán hóa học.
	Tôi nghĩ, giáo viên làm công tác bồi dưỡng học sinh giỏi sẽ không thể đạt được mục đích nếu như không chọn lọc, nhóm các bài tập biện luận theo từng dạng, nêu đặc điểm của dạng và xây dựng hướng giải cho mỗi dạng. Đây là khâu có ý nghĩa quyết định trong công tác bồi dưỡng vì nó là cẩm nang giúp học sinh tìm ra được hướng giải một cách dễ dàng, hạn chế tối đa những sai lầm trong quá trình giải bài tập, đồng thời phát triển được tìm lực trí tuệ cho học sinh (thông qua các bài tập tương tự mẫu và các bài tập vượt mẫu).
	Trong phạm vi của đề tài này, tôi xin được phép trình bày kinh nghiệm bồi dưỡng “Một số vấn đề phát triển hóa học 8 - 9”. Nội dung đề tài được sắp xếp theo các dạng, mỗi dạng có nêu nguyên tắc áp dụng và các ví dụ minh hoạ.
II- THỰC TIỄN VỀ TRÌNH ĐỘ VÀ VÀ ĐIỀU KIỆN HỌC TẬP CỦA HỌC SINH.
 1- Thực trạng chung:
	Khi chuẩn bị thực hiện đề tài, năng lực giải nhanh các bài toán hóa học của học sinh là tương đối yếu. Đa số học sinh cho rằng loại này quá khó, các em tỏ ra rất mệt mỏi khi phải làm bài tập loại này, nếu giả được thì cũng mất khá nhiều thời gian. Vì thế các em rất thụ động trong các buổi học bồi dưỡng và không có hứng thú học tập. Rất ít học sinh có sách tham khảo về loại bài tập này hoặc nếu có lại chưa có phương pháp đọc và học phù hợp. 
 2- Chuẩn bị thực hiện đề tài:
	Để áp dụng đề tài vào trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi tôi đã thực hiện một số khâu quan trọng như sau:
	a) Điều tra trình độ HS, tình cảm thái độ của học sinh về nội dung của đề tài; điều kiện học tập của học sinh. Đặt ra yêu cầu về bộ môn, hướng dẫn cách sử dụng sách tham khảo và giới thiệu một số sách hay của các tác giả để những học sinh có điều kiện tìm mua; các học sinh khó khăn sẽ mượn sách bạn để học tập.
	b) Xác định mục tiêu, chọn lọc và nhóm các bài toán theo dạng, xây dựng nguyên tắc áp dụng cho mỗi dạng, biên soạn bài tập mẫu và các bài tập vận dụng và nâng cao. Ngoài ra phải dự đoán những tình huống có thể xảy ra khi bồi dưỡng mỗi chủ đề.
	c) Chuẩn bị đề cương bồi dưỡng, lên kế hoạch về thời lượng cho mỗi dạng toán.
d) Sưu tầm tài liệu, trao đổi kinh nghiệm cùng các đồng nghiệp; nghiên cứu các đề thi học sinh giỏi của tỉnh ta và một số tỉnh, thành phố khác.
III- KINH NGHIỆM VẬN DỤNG ĐỀ TÀI VÀO THỰC TIỄN:
 Khi thực hiện đề tài vào giảng dạy, trước hết tôi giới thiệu sơ đồ định hướng cách giải các bài toán: 
B1: 	Xác định vấn đề định tính.
B2: 	Xây dựng cách giải thông thường
B3:	Tìm hướng giải nhanh bài toán.
 Tiếp theo, tôi tiến hành bồi dưỡng kỹ năng theo dạng. Mức độ rèn luyện từ minh họa đến khó, nhằm bồi dưỡng học sinh phát triển kỹ năng từ biết làm đến đạt mềm dẻo, linh hoạt và sáng tạo. Để bồi dưỡng mỗi dạng tôi thường thực hiện theo các bước sau:
B1:	Giới thiệu bài tập mẫu và hướng dẫn giải.
B2:	Rút ra nguyên tắc và phương pháp áp dụng.
B3:	HS tự luyện và nâng cao.
 Sau đây là một số dạng bài tập giải nhanh, cách nhận dạng, kinh nghiệm giải quyết đã được tôi thực hiện và đúc kết từ thực tế. Trong giới hạn của đề tài, tôi chỉ nêu một số dạng thường gặp hiện nay tôi đang thử nghiệm và thấy có hiệu quả:
IV. NỘI DUNG CỤ THỂ :
ĐƯỢC ĐỀ CẬP ĐẦY ĐỦ TRONG CUỐN SÁCH
“ MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN HÓA HỌC THCS 8,9”
 NHÀ XUẤT BẢN TỔNG HỢP THÀNH PHỐ HCM
GIẤY PHÉP XUẤT BẢN: 375/QĐ-THTPHCM-2015 NGÀY 08/6/2015
V- BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi cho huyện, tôi đã vận dụng đề tài này và rút ra một số kinh nghiệm thực hiện như sau:
	- Giáo viên phải chuẩn bị thật kỹ nội dung cho mỗi dạng bài tập cần bồi dưỡng cho HS. Xây dựng được nguyên tắc và phương pháp giải các dạng bài toán đó.
	- Tiến trình bồi dưỡng kỹ năng được thực hiện theo hướng đảm bảo tính kế thừa và phát triển vững chắc. Tôi thường bắt đầu từ một bài tập mẫu, hướng dẫn phân tích đầu bài cặn kẽ để học sinh xác định hướng giải và tự giải, từ đó các em có thể rút ra phương pháp chung để giải các bài toán cùng loại. Sau đó tôi tổ chức cho HS giải bài tập tương tự mẫu; phát triển vượt mẫu và cuối cùng nêu ra các bài tập tổng hợp.
	- Mỗi dạng bài toán tôi đều đưa ra nguyên tắc nhằm giúp các em dễ nhận dạng loại bài tập và dễ vận dụng các kiến thức, kỹ năng một cách chính xác; hạn chế được những nhầm lẫn có thể xảy ra trong cách nghĩ và cách làm của HS.
	- Sau mỗi dạng tôi luôn chú trọng đến việc kiểm tra, đánh giá kết quả, sửa chữa rút kinh nghiệm và nhấn mạnh những sai sót mà học sinh thường mắc phải. 
VI- KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
Những kinh nghiệm nêu trong đề tài đã phát huy rất tốt năng lực tư duy, độc lập suy nghĩ cho đối tượng HS giỏi. Các em đã tích cực hơn trong việc tham gia các hoạt động xác định hướng giải và tìm kiếm hướng giải cho các bài tập. Qua đề tài này, kiến thức, kỹ năng của HS được củng cố một cách vững chắc, sâu sắc; kết quả học tập của HS luôn được nâng cao. 
Đề tài này, đã góp phần rất lớn vào kết quả bồi dưỡng HS giỏi huyện Khoái Châu thi tỉnh từ năm học 1999- 2000 đến nay (16 năm), Với 13 năm bồi dưỡng HSG môn Hóa, 3 năm môn Sinh học. Số liệu cụ thể như sau (con số tính trên Tổng số 10 Huyện, thành phố):
Năm học
Số HS dự thi
Số giải cá nhân
Đồng đội
1999- 2000
8
6
4/10
2000- 2001
8
6
3/10
2001- 2002
10
8
2/10
2002- 2003
10
7
3/10
2003- 2004
10
8
2/10
2007- 2008
10
6
5/10
2008- 2009
10
7
4/10
2009- 2010
10
8
3/10
2010- 2011
10
10
3/10
2011- 2012
10
10
1/10
2012- 2013
12
11
2/10
2013- 2014
12
8
4/10
2014- 2015
12
9
2/10
VII. ĐỀ XUẤT
- Đối với phòng giáo dục: Quan tâm nhiều hơn tới đội ngũ giáo viên nói chung và đội ngũ bồi dưỡng HSG nói riêng nâng cao trình độ chuyên môn của mình, thường xuyên tổ chức các chuyên đề cấp huyện về chuyên môn cho giáo viên, có chế độ ưu đãi phù hợp cho giáo viên bồi dưỡng chất lượng mũi nhọn.
- Đối với trường cơ sở: Thường xuyên tổ chức các chuyên đề tại tổ, nhóm bộ môn về nâng cao chất lượng dạy học.
- Ngoài ra, bản thân mỗi giáo viên phải có ý thức bồi dưỡng, tự bồi dưỡng học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn của mình.
-------------------------------------------
C- KẾT LUẬN
Việc xây dựng phương pháp giải nhanh bài tập hóa học đã nêu trong đề tài nhằm mục đích bồi dưỡng và phát triển kiến thức kỹ năng cho HS vừa bền vững, vừa sâu sắc; phát huy tối đa sự tham gia tích cực của người học. Học sinh có khả năng tự tìm ra kiến thức, tự mình tham gia các hoạt động để củng cố vững chắc kiến thức, rèn luyện được kỹ năng. Đề tài còn tác động rất lớn đến việc phát triển tiềm lực trí tuệ, nâng cao năng lực tư duy độc lập và khả năng tìm tòi sáng tạo cho học sinh giỏi. Tuy nhiên cần biết vận dụng các kỹ năng một cách hợp lý và biết kết hợp các kiến thức cơ bản hoá học, toán học cho từng bài tập cụ thể thì mới đạt được kết quả cao.
	Trong khi viết đề tài này chắc chắn tôi chưa thấy hết được những ưu điểm và tồn tại trong tiến trình áp dụng, tôi rất mong muốn được sự góp ý phê bình của các đồng nghiệp để đề tài ngày càng hoàn thiện hơn.
	Tôi xin chân thành cảm ơn !
Lời cam đoan: Đây là SKKN của bản thân tôi, không sao chép nội dung của người khác.
Khoái Châu, ngày 10 tháng 1 năm 2016
Người viết
Hoàng Thành Chung
D- PHẦN PHỤ LỤC:
I- PHIẾU ĐIỀU TRA :
1) Điều tra tình cảm, thái độ của 20 HS giỏi về năng lực giải nhanh bài tập hóa học:
Em hãy tự nhận xét khả năng của mình về giải toán biện luận (đánh dấu ü vào ô tương ứng)
 a) Giải tốt đa số các bài toán 	
 b) Giải được một số bài đơn giản 	 
 c) Giải được nhưng chưa nắm được	
 phương pháp (còn mò mẫn ) 
 d) Không biết giải loại này	
Kết quả :
Thời gian 
a
b
c
d
Trước khi thực hiện đề tài
0
10
5
5
Sau khi thực hiện đề tài
15
0
5
0
2) Điều tra về công tác bồi dưỡng của GV (qua 10 giáo viên có bồi dưỡng HS giỏi)
· Xin vui lòng cho biết nội dung nào gây khó khăn lớn nhất trong việc bồi dưỡng HS giỏi. 
(đánh dấu ü vào ô tương ứng)
 A) Không gặp khó khăn nào.	
 B) Các bài toán không có biện luận.	
 C) Các bài toán biện luận. 	
 D) Một loại bài tập khác.	
· Xin vui lòng cho biết những khó khăn cụ thể 
-------------------------------------------------------------
-------------------------------------------------------------
-------------------------------------------------------------
Kết quả:
Câu 
A
B
C
D
Kết quả
0
0
7
3
II- TÀI LIỆU THAM KHẢO:
· Hình thành kỹ năng giải BTHH - Cao Thị Thặng - NXBGD 1999.
· Bài tập nâng cao hoá học 9 - Lê Xuân Trọng - NXXBGD 2004.
· 300 BTHH vô cơ - Lê Đình Nguyên - NXB ĐHQG thành phố Hồ Chí Minh 2002.
· Bồi dưỡng hóa học THCS -Vũ Anh Tuấn -NXBGD 2004.
· Những chuyên đề hay và khó hóa học THCS- Hoàng Thành Chung- NXBGD 2009
MỤC LỤC
Nội dung
Trang
 A. Mở đầu
3
 I. Lý do chọn đề tài.
4
 II. Mục đích nghiên cứu
4
 III. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4
 IV. Nhiệm vụ nghiên cứu
4
 V. Phương pháp nghiên cứu.
4
 VI. Điểm mới của đề tài
5
 B. Nội dung
	I. Cơ sở lý luận về cách giải bài tập hóa học 9
7
	II. Thực tiễn về trình độ và điều kiện học tập của học sinh
7
	III. Kinh nghiệm vận dụng đề tài vào thực tiễn
7
	IV. Nội dung cụ thể
Trang 3 đến 368
	V. Bài học kinh nghiệm
10
	VI. Kết quả đạt được
11
	VII. Đề xuất
12
 C. Kết luận
13
XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC 
TRƯỜNG THCS NGUYỄN THIỆN THUẬT
Tổng điểm:  Xếp loại:.
Khoái Châu, ngày tháng năm 201
TM nhà trường
XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC 
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN KHOÁI CHÂU
Tổng điểm:  Xếp loại:.
Khoái Châu, ngày tháng năm 201
TM. HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
CHỦ TỊCH- TRƯỞNG PHÒNG
XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC 
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH HƯNG YÊN
Tổng điểm:  Xếp loại:.
Khoái Châu, ngày tháng năm 201
TM. HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
CHỦ TỊCH

File đính kèm:

  • docxSK mot so van de phat trien hoa hoc 89_12319856.docx
Sáng Kiến Liên Quan