Sáng kiến kinh nghiệm Phương pháp giúp học sinh học cá biệt thích học hơn qua môn Mĩ Thuật

Giáo dục là một hoạt động mang tính xã hội cao. Do đó muốn thực hiện được sự giáo dục toàn diện học sinh, chúng ta phải coi trọng cả giáo dục nhà trường lẫn giáo dục gia đình và xã hội. Chỉ riêng nhà trường, chỉ riêng ngành giáo dục thì không thể làm tốt công tác giáo dục được.

 Môn mĩ thuật là một môn học có vai trò quan trọng trong chương trình giáo dục trung học cơ sở. Với môn học học sinh biết cách cảm nhận cái đẹp, yêu cái đẹp từ đó biết cách rèn luyện đôi bàn tay trí óc của mình để tạo ra cái đẹp qua việc phát huy óc sáng tạo, tính độc lập của mình. Môn mĩ thuật đã góp phần cùng với các môn học khác giáo dục học sinh phát triển toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mỹ.

¬Thực tế chúng ta nhận thấy học sinh rất ham thích học vẽ. Nếu như chúng ta xây dựng cho các em có ý thức học tập tốt tạo ra không khí thoải mái khi học thì sẽ đạt được hiệu quả tốt nhất.

Nhưng tùy theo từng trình độ nhận thức và năng khiếu của từng em, từng độ tuổi khác nhau mà giáo viên biết quá trình nhận thức diễn ra ở từng em. Vậy không thể tác động đến quá trình nhận thức của các cá nhân bằng một biện pháp như nhau. Có học sinh ta phải tác động từ từ, có học sinh phải vừa trực tiếp và vừa gián tiếp ở nhiều phía mới nắm bắt được. Có học sinh chỉ cần tác động ít lâu đã nắm bắt ngay được nội dung bài học. Nếu như không có sự gợi mở gây hứng thú của giáo viên thì học sinh không có sự ham thích tìm tòi học tập.

 

doc19 trang | Chia sẻ: sangkien | Ngày: 30/07/2015 | Lượt xem: 1507 | Lượt tải: 41Download
Bạn đang xem tài liệu "Sáng kiến kinh nghiệm Phương pháp giúp học sinh học cá biệt thích học hơn qua môn Mĩ Thuật", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ng cao chÊt l­îng d¹y häc vµ c¶i c¸ch néi dung m«n häc. ChÝnh v× vËy mµ hiÖn nay chóng ta ®ang thùc hiÖn c¶i c¸ch gi¸o dôc. XuÊt ph¸t tõ nhËn thøc vÒ vai trß nhiÖm vô cña ng­êi gi¸o viªn ho¸ häc trong viÖc thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh c¶i c¸ch gi¸o dôc, vai trß cña m«n ho¸ häc trong hÖ thèng c¸c m«n häc ë nhµ tr­êng nªn t«i chän ®Ò tµi. Ph©n lo¹i hÖ thèng bµi to¸n t¨ng gi¶m khèi l­îng qua c¸c lo¹i ph¶n øng ho¸ häc ë bËc THCS.
Trong gi¶ng d¹y Bµi tËp ho¸ häc lµ mét ph­¬ng tiÖn cÇn thiÕt gióp häc sinh n¾m v÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n, më réng ®µo s©u h¬n nh÷ng néi dung ®· ®­îc trang bÞ. Nhê ®ã häc sinh hoµn thiÖn ®­îc kiÕn thøc, ®ång thêi ph¸t triÔn trÝ th«ng minh s¸ng t¹o, rÌn luyÖn tÝnh kiªn nhÉn, nh÷ng kû n¨ng, kû x¶o n¨ng lùc nhÊt thiÕt vµ t­ duy s¸ng t¹o h¬n. Häc sinh biÕt vËn dông c¸c kiÕn thøc c¬ b¶n vµo viÖc gi¶i thÝch c¸c hiÖn t­îng ho¸ häc x¶y ra trong ®êi sèng kÝ thuËt. Th«ng qua gi¶i bµi tËp ho¸ häc gióp häc sinh nhí l©u hiÓu s©u s¾c kiÕn thøc vµ hÖ thèng ho¸, kh¸i qu¸t ho¸ nh÷ng kiÕn thøc ®· häc 
Bµi tËp hãa häc gióp ng­êi gi¸o viªn kiÓm tra ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh, tõ ®ã ph©n lo¹i häc sinh vµ cã kÕ ho¹ch s¸t víi ®èi t­îng. Qua nghiªn cøu bµi tËp ho¸ häc gi¸o viªn thÊy rá nhiÖm vô cña m×nh trong gi¸o dôc còng nh­ trong viÖc gióp häc sinh 
Ng­êi gi¸o viªn ngoµi viÖc n¾m v÷ng néi dung ch­¬ng tr×nh, ph­¬ng ph¸p gi¶ng d¹y cßn cÇn ph¶i n¾m v÷ng c¸c bµi tËp ho¸ häc ë tõng lo¹i ph¶n øng qua tõng ch­¬ng, hÖ thèng c¸c bµi tËp c¬ b¶n nhÊt vµ c¸ch gi¶i tæng qu¸t cho tõng d¹ng bµi tËp, biÕt sö dông phï hîp víi tõng lo¹i h×nh. LuyÖn tËp, kiÓm tra, nghiªn cøu nh»m ®¸nh gi¸ kiÕn thøc cña häc sinh. Tõ ®ã cÇn ph¶i sö dông bµi tËp ë c¸c møc kh¸c nhau cho tõng ®èi t­îng häc sinh môc ®Ých võa lµ néi dung l¹i võa lµ ph­¬ng ph¸p d¹y häc hiÖu nghiÖm nã cung cÊp kiÕn thøc, c¶ con ®­êng dµnh lÊy kiÕn thøc vµ mang c¶ niÒm vui s­íng cña sù ph¸t triÓn, cña sù t×m ra ®¸p sè bµi tËp ho¸ häc rÊt ®a d¹ng vµ phong phó nªn ®Ó cã mét ph­¬ng ph¸p gi¶i phï hîp th× ng­êi gi¸o viªn cÇn ph¶i t×m tßi vµ thùc nghiÖm nhiÒu lÇn, ®©y lµ viÖc lµm rÊt cã ý nghÜa quan träng ®èi víi c¶ gi¸o viªn vµ häc sinh. 
II. Môc ®Ých nghiªn cøu 
1. Vai trß cña c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i to¸n ho¸ häc ë trung häc
Cñng nh­ bµi tËp trong nhiÒu m«n häc kh¸c ë tr­êng phæ th«ng, bµi tËp ho¸ häc lµ ph­¬ng tiÖn kh«ng thÓ thiÕu trong viÖc d¹y häc ho¸ häc. Nã cã vai trß quan träng:
Tr­íc hÕt viÖc gi¶i c¸c bµi tËp ho¸ häc rÌn luyÖn cho häc sinh biÕt c¸ch vËn dông kiÕn thøc ho¸ häc ®· häc vµo trong c¸c t×nh huèng cô thÓ trong mçi bµi häc vµ më réng h¬n.
Gi¶i bµi to¸n ho¸ häc cßn rÌn luyÖn cho häc sinh nh÷ng ®øc tÝnh tèt nh­ cÇn cï, kiªn nhÉn, cÈn thËn, tÝnh chÝnh x¸c, kh¶ n¨ng s¸ng t¹o 
2. ý nghÜa cña c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i to¸n ho¸ häc ë trung häc 
Trong qu¸ tr×nh d¹y vµ häc ho¸ häc ë tr­êng trung häc vÞªc tæng kÕt ph­¬ng ph¸p gi¶i to¸n ho¸ häc lµ viÖc lµm kh«ng thÓ thiÕu vµ rÊt cã ý nghÜa 
Tr­íc hÕt viÖc tæng kÕt c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i to¸n ho¸ häc gióp ta s¾p xÕp c¸c bµi tËp nµy vµo nh÷ng lo¹i nhÊt ®Þnh vµ ®­a ra ph­¬ng ph¸p gi¶i tæng qu¸t cho tõng lo¹i. Trong qu¸ tr×nh nµy, kinh nghiÖm lµm bµi tËp ®­îc h×nh thµnh. §ã lµ nh÷ng kinh nghiÖm cã gi¸ trÞ thùc tÕ rÊt lín trong viÖc häc tËp bé m«n cña häc sinh. Trong qu¸ tr×nh gi¶i c¸c bµi tËp theo tõng ph­¬ng ph¸p häc sinh ®­îc «n tËp, còng cè l¹i kiÕn thøc vµ biÕt c¸ch vËn dung trong nh÷ng t×nh huèng cô thÓ, kh«ng chØ thÕ trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c«ng viÖc nµy häc sinh ®­îc rÌn luyÖn c¸ch lµm viÖc vµ t­ duy cã hÖ thèng khoa häc vµ cã tÝnh logic.
3. Thùc tr¹ng cña viÖc gi¶i bµi to¸n Ho¸ häc ë tr­êng trung häc 
HiÖn nay viÖc gi¶i c¸c bµi tËp ho¸ häc ®èi víi häc sinh cßn nhiÒu khã kh¨n. Cã nh÷ng häc sinh cã kh¶ n¨ng gi¶i ®­îc nhiÒu bµi tËp b×nh th­êng. Mét sè kh«ng nhiÒu c¸c häc sinh cã thÓ gi¶i ®­îc nhiÒu bµi tËp khã, ®ßi hái trÝ th«ng minh vµ sù vËn dông mét c¸ch linh ho¹t, chÝnh x¸c c¸c kiÕn thøc ®· häc.
Trong khi ®ã, phÇn lín häc sinh gÆp nhiÒu khã kh¨n trong gi¶i bµi to¸n ho¸ häc. Trong sè nµy, cã nh÷ng häc sinh chØ biÕt lµm bµi tËp mét c¸ch m¸y mãc mµ kh«ng hiÓu b¶n chÊt ho¸ häc cña bµi to¸n 
T×nh tr¹ng trªn do nhiÒu nguyªn nh©n. Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n chñ yÕu lµ do häc sinh ch­a cã ý thøc ph©n lo¹i c¸c bµo tËp ®Ó tõ ®ã cã ph­¬ng ph¸p gi¶i chung cho tõng lo¹i bµi. Mét sè häc sinh cã ý thøc lµm viÖc nµy th× l¹i kh«ng cã sù h­íng dÉn cña gi¸o viªn nªn gÆp khã kh¨n trong viÖc ph©n lo¹i c¸c bµi tËp vµ ph­¬ng ph¸p gi¶i c¸c bµi tËp gÆp ph¶i.
§©y lµ mét thùc tr¹ng kh«ng tèt, cÇn ph¶i kh¾c phôc sím b»ng c¸ch gi¸o viªn ph¶i tæng kÕt cho häc sinh c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i bµi to¸n ho¸ häc.
4. TÝnh cÇn thiÕt vµ cÊp b¸ch cña ®Ò tµi. Môc tiªu cÇn ®¹t 
Víi ý nghÜa cña viÖc tæng kÕt c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i to¸n ho¸ häc, ta thÊy viÖc ph©n lo¹i vµ tæng kÕt c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i to¸n ho¸ häc lµ viÖc lµm kh«ng thÓ thiÕu ®èi víi c¶ ng­êi d¹y vµ ng­êi häc. Víi c«ng viÖc nµy, gi¸o viªn sÎ h­íng dÉn cho häc sinh n¾m kiÕn thøc s©u h¬n vµ tËp trung h¬n vµ më réng h¬n. §ång thêi kû n¨ng, kû x¶o cña häc sinh ®­îc rÌn luyÖn ®Ó häc sinh thµnh th¹o gi¶i bµi tËp.
Môc tiªu cña ®Ò tµi nµy lµ ®­a ra mét ph­¬ng ph¸p gi¶i to¸n ho¸ häc th­êng ®­îc ¸p dông. Tõ ®ã gióp häc sinh n¾m v÷ng kiÕn thøc, rÌn luyÖn cho häc sinh c¸c kü n¨ng, kü x¶o lµm bµi mét c¸ch nhuÇn nhuyÔn lµm cho häc sinh cã høng thó, say mª häc tËp vµ nghiªn cøu bé m«n ho¸ häc 
III. §èi t­îng nghiªn cøu 
Ch­¬ng tr×nh Ho¸ häc Líp 9 THCS, thùc nghiÖm d¹y cho ®èi t­îng häc sinh líp 9
IV. NhiÖm vô nghiªn cøu 
1. S­u tÇm ph©n lo¹i hÖ thèng bµi to¸n t¨ng gi¶m khèi l­îng qua c¸c lo¹i ph¶n øng ë ch­¬ng tr×nh THCS, s¸ch gi¸o khoa vµ mét sè s¸ch tham kh¶o
2. Th«ng qua ph©n lo¹i gióp cho ng­êi d¹y vµ häc söu dông cã hiÖu qu¶ d¹ng bµi tËp ®ã 
V. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 
1. Nghiªn cøu c¬ së lý luËn d¹y häc m«n Ho¸ häc c¬ së lý luËn vÒ bµi tËp ho¸ häc
2. Tham kh¶o c¸c tµi liÖu ®Ó s­u tÇm ph©n lo¹i vµ gi¶i c¸c bµi tËp ho¸ häc
3. Trùc tiÕp sö dông c¸c bµi tËp nµy trong c«ng t¸c gi¶ng d¹y ®Ó rót kinh nghiÖm, cã so s¸nh, ®èi chiÕu 
4. §iÒu tra vÒ t×nh h×nh gi¶i to¸n ho¸ häc ë tr­êng THCS
PhÇn 2 - Néi dung
I. C¬ së ph©n lo¹i
Khi chuyÓn tõ chÊt nµy sang chÊt kh¸c, khèi l­îng cã thÓ t¨ng hoÆc gi¶m do c¸c chÊt kh¸c nhau cã khèi l­îng mol kh¸c nhau. Dùa vµo mèi t­¬ng quan tØ lÖ thuËn cña sù t¨ng gi¶m, ta tÝnh ®ù¬c l­îng chÊt tham gia hay t¹o thµnh sau ph¶n øng. Qua s­u tÇm vµ gi¶i nhiÒu bµi tËp trong s¸ch gi¸o khoa, s¸ch tham kh¶o. T«i ®· ph©n chia nh÷ng lo¹i bµi to¸n t¨ng gi¶m khèi l­îng qua c¸c lo¹i ph¶n øng ho¸ häc ë bËc THCS vµo c¸c d¹ng sau.
- Ph¶n øng thÕ
- Ph¶n øng ho¸ hîp 
- Ph¶n øng ph©n huû
- Ph¶n øng trao ®æi
II. Qu¸ tr×nh gi¶i bµi to¸n ho¸ häc
a. Nghiªn cøu ®Çu bµi 
- §äc kü ®Çu bµi 
- Ph©n tÝch c¸c ®iÒu kiÖn vµ yªu cÇu cña bµi nªu tãm t¾t d­íi d¹ng s¬ ®å 
- ViÕt tÊt c¶ c¸c ph­¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra 
- §æi c¸c gi¶ thiÕt kh«ng c¬ b¶n sang c¬ b¶n 
b. X©y dùng tiÕn tr×nh luËn gi¶i 
c. Thùc hiÖn tiÕn tr×nh gi¶i 
d. KiÓm tra ®¸nh gi¸ viÖc gi¶i 
III. Nh÷ng yªu cÇu b¾t buéc ®Ó gi¶i bµi to¸n ho¸ häc
- Ph¶i lËp ®­îc c¸c ph­¬ng tr×nh ho¸ häc cña c¸c ph¶n øng xÈy ra, tõ ®ã viÕt ®­îc cÊc ph­¬ng tr×nh tû lÖ sè mol, tû sè gi÷a sè mol vµ hÖ sè c¸c chÊt trong ph­¬ng tr×nh ph¶n øng lu«n b»ng nhau. Muèn vËy, ph¶i dù ®o¸n ®­îc ph¶n øng cã x¶y ra kh«ng ? NÕu cã th× thu ®­îc s¶n phÈm g× ? Tøc lµ häc sinh cÇn ph¶i n¾m v÷ng tÝnh chÊt c¸c ®¬n chÊt, hîp chÊt vµ quy luËt t­¬ng t¸c gi÷a chóng.
- N¾m v÷ng c¸c c«ng thøc tÝnh 
+ C«ng thøc chuyÓn ®æi gi÷a n, m, v
	nA = mA : MA = VA : 22,4 
+ Nång ®é phÇn tr¨m 	
	C% = (mct : mdd) . 100%	
+ Nång ®é mol/l 
CM = nct : Vdd	 
+ Quan hÖ gi÷a mdd vµ Vdd
mdd = Vdd . D
+ Quan hÖ gi÷a C% vµ CM
	CM = (C% : M) . 10D
Trong ®ã:
mct : Khèi l­îng chÊt tan
mdd : Khèi l­îng dung dÞch 
nct : Sè mol chÊt tan 
Vdd : ThÓ tÝch dung dÞch
D : Khèi l­îng riªng dung dÞch 
M : Khèi l­îng mol
- X¸c ®Þnh dung dÞch sau ph¶n øng 
- X¸c ®Þnh hçn hîp sau ph¶n øng 
- Tr×nh bµy c¸ch gi¶i 
IV. Bµi tËp cô thÓ
Bµi to¸n t¨ng gi¶m khèi l­îng trong ph¶n øng thÕ
a. C¬ së lý thuyÕt 
Fe + CuSO4 –> FeSO4 + Cu
a mol a mol a mol a mol
§é t¨ng l­îng kim lo¹i = ®é gi¶m l­îng dung dÞch = 64a – 56a = 8a
Zn + CuSO4 –> ZnSO4 + Cu
a mol a mol a mol a mol
§é gi¶m l­îng kim lo¹i = ®é t¨ng l­îng dung dÞch = 65a – 64a = 1a
b. Bµi to¸n 
Bµi 1: Ng©m mét l¸ ®ång trong 20 ml dung dÞch b¹c nitrat cho tíi khi ®ång kh«ng tan thªm ®­îc n÷a. LÊy l¸ ®ång ra, röa nhÑ, lµm kh« vµ c©n th× thÊy khèi l­îng l¸ ®ång t¨ng thªm 1,52 g. H·y x¸c ®Þnh nång ®é mol cña dung dÞch b¹c nitrat ®· dïng.
Tãm t¾t :
Vdd AgNO = 20ml = 0,02 l
mCu sau ph¶n øng t¨ng lªn 1,52 g 
CM AgNO = ? 
Lêi gi¶i :
Gäi sè mol Cu tham gia ph¶n øng lµ a mol 
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng 
Cu + 2AgNO3 –> Cu(NO3)2 + 2Ag
a : 2a : a mol : 2a
Khèi l­îng Ag sinh ra b¸m trªn l¸ Cu lµm cho khèi l­îng l¸ Cu t¨ng lªn.
- §é t¨ng l­îng kim lo¹i : 2a . 108 – 64a = 1,52
–> a = 0,01mol 
Suy ra : CM AgNO = 0,02 : 0,02 = 1M
§¸p sè : 1M
Bµi 2: Nhóng thanh kÏm vµo dung dÞch chøa 8,32 g CdSO4. Sau khi khö hoµn toµn ion Cd2+, khèi l­îng thanh kÏm t¨ng 2,35% so víi ban ®Çu. Hái khèi l­îng thanh kÏm ban ®Çu ?
Tãm t¾t : 
mCdSO = 8,32g
mZn sau ph¶n øng t¨ng lªn 2,35%
mZn ban ®Çu = ?
Lêi gi¶i :
Gäi khèi l­îng thanh Zn ban ®Çu lµ a gam 
Khèi l­îng t¨ng thªm lµ 2,35.a : 100 (g)
Khèi l­îng Cd sinh ra b¸m trªn thanh Zn lµm cho khèi l­îng thanh Zn t¨ng lªn. 
Sè mol CdSO4 tham gia ph¶n øng : 8,32 : 208 = 0,04 mol
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng 
Zn + CdSO4 –> ZnSO4 + Cd
0,04 : 0,04 : 0,04 : 0,04
- §é t¨ng l­îng kim lo¹i : 112 . 0,04 – 65 . 0,04 = 2,35 . a : 100
–> a = 80g
§¸p sè: 80g
Bµi 3: Cho 3,78 g bét nh«m ph¶n øng võa ®ñ víi dung dÞch XCl3 t¹o thµnh dung dÞch Y. Khèi l­îng chÊt tan trong Y gi¶m 4,06 g so víi dung dÞch XCl3. X¸c ®inh c«ng thøc cña muèi XCl3.
Tãm t¾t : 
mAl = 3,76g
mct gi¶m = 4,06g
X¸c ®Þnh c«ng thøc XCl3
Lêi gi¶i :
Gäi A lµ NTK cña kim lo¹i X
Sè mol Al tham gia ph¶n øng lµ 3,87 : 27 = 0,14 mol
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng 
Al + XCl3 –> AlCl3 + X
0,14 : 0,14 : 0,14 : 0,14
- §é gi¶m l­îng dung dich : (A + 35,5 . 3) . 0,14 – 133,5 . 0,14 = 4,06
–> A = 56
§èi chiÕu víi b¶ng HTTH th× X lµ kim lo¹i S¾t ; ký hiÖu Fe 
§¸p sè : FeCl3
Bµi 4: Nhóng thanh kim lo¹i M ho¸ trÞ II vµo dung dÞch CuSO4, sau mét thêi gian lÊy thanh kim lo¹i ra thÊy khèi l­îng gi¶m 0,05%. MÆt kh¸c, nhóng thanh kim lo¹i trªn vµo dung dÞch Pb(NO3)2, sau mét thêi gian thÊy khèi l­îng t¨ng 7,1%. X¸c ®Þnh M, biÕt r»ng sè mol CuSO4 vµ Pb(NO3)2 tham gia ë hai tr­êng hîp lµ nh­ nhau.
Tãm t¾t : 
mM gi¶m = 0,05%
mM t¨ng = 7,1%
X¸c ®Þnh kim lo¹i M
Lêi gi¶i :
Gäi m gam lµ khèi l­îng ban ®Çu cña thanh kim lo¹i 
Khèi l­îng thanh kim lo¹i gi¶m ®i ë ph¶n øng (1) lµ : 0,05m : 100 
Vµ t¨ng lªn ë sau ph¶n øng (2) lµ : 7,1m : 100
Gäi sè mol hai muèi tham gia ph¶n øng lµ a mol 
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng 
M + CuSO4 –> MSO4 + Cu (1)
 a : a : a : a
M + Pb(NO3)2 –> M(NO3)2 + Pb (2)
 a : a : a : a
Gäi M lµ NTK cña kim lo¹i M
- §é gi¶m l­îng kim lo¹i ë (1) : Ma – 64a = 0,05m : 100	(I)
- §é t¨ng l­îng kim lo¹i ë (2) : 207a - Ma = 7,1m : 100	(II)
Gi¶i (I) vµ (II) 
–> M = 65
§èi chiÕu víi b¶ng HTTH th× M lµ kim lo¹i kÏm, ký hiÖu Zn
§¸p sè : Zn
Bµi to¸n t¨ng gi¶m khèi l­îng trong ph¶n øng ho¸ hîp
C¬ së lý thuyÕt	
2Cu + O2 –> 2CuO
§é t¨ng l­îng kim lo¹i = l­îng oxi ®· ph¶n øng
Bµi to¸n 
Bµi 1: Khi ®èt ch¸y hÕt mét ®¬n chÊt X cÇn dïng võa ®ñ 0,7 l khÝ oxi (®ktc), th× thÊy khèi l­îng X t¨ng lªn 1 g. X¸c ®Þnh c«ng thøc oxit cña X. 
Tãm t¾t :
VO = 0,7 l
mX t¨ng sau ph¶n øng = 1 g
X¸c ®Þnh c«ng thøc oxit
Lêi gi¶i :
Gäi n lµ hãa trÞ cña X trong oxit 
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng
4X + 	nO2 –> 2X2On
- §é t¨ng l­îng kim lo¹i = l­îng oxi ®· ph¶n øng
1 = ((0,7 : 22,4) . (n : 4)) . 32
–> n = 4
§¸p sè : XO2
Bµi 2: Trén m g bét Fe víi S theo tØ lÖ sè mol s¾t b»ng 2 lÇn sè mol l­u huúnh, råi ®em nung ( kh«ng cã kh«ng khÝ ). Sau ph¶n øng thÊy khèi l­îng t¨ng lªn 0,8 g. TÝnh m 
Tãm t¾t :
nFe : nS = 2 : 1
mt¨ng sau ph¶n øng = 0,8g
 TÝnh m ?
Lêi gi¶i :
Gäi a lµ sè mol l­u huúnh th× sè mol s¾t lµ 2a mol
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng 
Fe + S –> FeS
Khèi l­îng t¨ng lªn = l­îng l­u huúnh ph¶n øng 
0,8 = 32a
–> x = 0,025 mol
Sè mol s¾t tham gia lµ 0,05 mol 
–> m = 0,05 . 56 = 2,8g
§¸p sè : m = 2,8 g
Bµi 3: Hoµ tan hoµn toµn m gam kim lo¹i Cu b»ng 300 ml dung dÞch HNO3 d­ thu ®­îc 448 ml NO(®ktc) vµ dung dÞch B. NÕu thªm NH3 vµo dung dÞch B th× thu ®­îc dung dÞch C vµ thÊy khèi l­îng dung dÞch t¨ng 7,2 g. X¸c ®inh CM axit 
Tãm t¾t :
Vdd HNO = 300ml
VNO = 448ml 
mdd t¨ng = 7,2g
CM = ?
Lêi gi¶i :
Sè mol nNO = 0,448 : 22,4 = 0,02 mol	
L­îng dung dÞch t¨ng = l­îng NH3 ph¶n øng 
Gäi x lµ sè mol NH3 ph¶n øng 
Th× l­îng NH3 ph¶n øng lµ 7,2 = 18 x
–> x = 0,4 mol 
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng 
3Cu + 8HNO3 –> 3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O (1)
	 0,08 : 0,03 : 0,02 
Cu(NO3)2 + 4NH3 –> Cu(NH3)4(NO3)2 (2)
	 0,03 : 0,12 
HNO3 + NH3 –> NH4NO3 (3)
	 0,28 : 0,28
S è mol HNO3 = 0,28 + 0,08 = 0,36 mol
§¸p sè : CM = 0,36 : 0,3 = 1,2M
Bµi to¸n t¨ng gi¶m khèi l­îng trong ph¶n øng ph©n huû
C¬ së lý thuyÕt 
CaCO3 –> CaO + CO2
§é gi¶m l­îng muèi = l­îng CO2 tho¸t ra
Bµi to¸n
Bµi 1: Nung nãng 100kg CaCO3 nhËn ®­îc 78kg chÊt r¾n. Hái CaCO3 ®· bÞ ph©n huû bao nhiªu phÇn tr¨m ?
Tãm t¾t :
mCaCO = 100g
m chÊt r¾n sau ph¶n øng = 78g 
Lêi gi¶i :
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng 
CaCO3 –> CaO + CO2
	 a :	 a : a 
- §é gi¶m l­îng muèi = l­îng CO2 tho¸t ra
- §é gi¶m l­îng muèi 100 – 78 = 22g
–> a = 22 : 44 = 0,5 mol
Suy ra khèi l­îng CaCO3 ph¶n øng lµ 50g
VËy CaCO3 ®· bÞ ph©n huû 50% 
§¸p sè : 50%
Bµi 2: Nung 100g hçn hîp gåm Na2CO3 vµ NaHCO3 cho ®Õn khi khèi l­îng hçn hîp kh«ng ®æi thu ®­îc 69g chÊt r¾n. X¸c ®Þnh phÇn tr¨m khèi l­îng cña mæi chÊt trong hçn hîp ban ®Çu.
Tãm t¾t : 
mhh = 100g
mchÊt r¾n sau ph¶n øng = 68g
C% = ?
Lêi gi¶i :
ChØ cã NaHCO3 bÞ ph©n huû. 
2NaHCO3 –> Na2CO3 + H2O + CO2
	 2a : a : a : a 
- §é gi¶m l­îng muèi = l­îng CO2 + H2O 
- §é gi¶m l­îng muèi : 100 – 69 = 31 
	 –> a = 31 : 62 = 0,5 mol 
Suy ra khèi l­îng NaHCO3 ph¶n øng lµ 84g 
VËy NaHCO3 chiÕm 84% vµ Na2CO3 chiÕm 16%
§¸p sè : 84% vµ 16%
Bµi 3: Nung mét l­îng muèi Cu(NO3)2. Sau mét thêi gian dõng l¹i, ®Ó nguéi vµ ®em c©n th× thÊy khèi l­îng gi¶m ®i 54g.
a.TÝnh khèi l­îng Cu(NO3)2 ®· bÞ ph©n huû.
b.TÝnh sè mol c¸c chÊt khÝ tho¸t ra.
Tãm t¾t :
m gi¶m = 54 g
m muèi = ?
nkhÝ = ?
Lêi gi¶i :
Gäi sè mol muèi ph©n huû lµ a mol
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng 
2Cu(NO3)2 –> 2CuO + 4NO2 + O2
	 a : 2a : a/2
- §é gi¶m l­îng muèi = l­îng NO2 + O2 tho¸t ra 
54 = 2a . 46 + a . 16
–> a = 0,5 mol
a. VËy khèi l­îng muèi ®· bÞ ph©n huû lµ 0,5 . 188 = 94 g
b. Sè mol c¸c chÊt khÝ tho¸t ra : 1 mol NO2 + 0.25 mol O2
§¸p sè : 94 g vµ 1,25 mol
Bµi 4: NhiÖt ph©n hoµn toµn 9,4 g mét muèi nitrat kim lo¹i thu ®­îc 4 g oxit r¾n. X¸c ®Þnh c«ng thøc muèi ®· dïng lµ: 
Tãm t¾t :
mmuèi = 9,4g
moxit = 4g
X¸c ®Þnh c«ng thøc muèi ?
Lêi gi¶i :
Gäi hãa trÞ cña M lµ n 
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng 
2M(NO3)n –> M2On + 2N2O + n/2O2
Khèi l­îng gi¶m : 9,4 - 4 = 5,4 g 
Khèi l­îng M(NO3)n ph©n hñy lµ : (2(M + 62n) . 5,4) : 108n = 9,4
–> M = 32n
Chän n = 2 ; M = 64 
VËy c«ng thøc muèi : Cu(NO3)2 
§¸p sè : Cu(NO3)2
Bµi to¸n t¨ng gi¶m khèi l­îng trong ph¶n øng trao ®æi
C¬ së lý thuyÕt 
CaCO3 + 2HNO3 –> Ca(NO3)2 + H2O + CO2
	 a mol 	 a mol
§é t¨ng l­îng muèi = l­îng 2NO3- - l­îng CO32- = 124a – 60a = 64a 
§é t¨ng l­îng dung dÞch = l­îng Ca(NO3)2 – l­îng CO2
Bµi to¸n 
Bµi 1: Hoµ tan 39,4g muèi cacbonat mét kim lo¹i ho¸ trÞ (II) b»ng axit sunfuric lo·ng d­ thu ®­îc 46,6g muèi sunph¸t kÕt tña. H·y tÝnh thÓ tÝch CO2 tho¸t ra ( ë ®ktc ) vµ c«ng thøc hai muèi nãi trªn.
Tãm t¾t :
m muèi = 39,4 g
mmuèi sunph¸t = 46,6g
VCO = ?
C«ng thøc hai muèi ?
Lêi gi¶i :
Gäi CTTQ muèi cacbonat cña kim lo¹i ho¸ trÞ (II) lµ RCO3
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng 
RCO3 + H2SO4 –> RSO4 + CO2 +H2O
	 a : a : a 
- §é t¨ng l­îng muèi = l­îng SO42- - l­îng CO32- = 96a – 60a = 7,2 (g)
–> a = 0,2 mol 
Suy ra VCO = 0,2 . 22,4 = 4,48 l 
Gäi R lµ NTK cña kim lo¹i R
Do ®ã: R + 60 = 39,4 : 0,2
–> R = 137
§èi chiÕu víi b¶ng HTTH th× R lµ kim lo¹i Bari, ký hiÖu lµ Ba
VËy c«ng thøc hai muèi lµ BaCO3 vµ BaSO4
§¸p sè : BaCO3 vµ BaSO4
Bµi 2: Hoµ tan hoµn toµn 23,8 g hçn hîp mét muèi cacbonat cña kim lo¹i ho¸ tri (I) vµ mét muèi cacbonat cña kim lo¹i ho¸ tri (II) vµo dung dÞch HCl d­ thÊy tho¸t ra 0,2 mol khÝ. Khi c« c¹n dung dÞch sau ph¶n øng th× thu ®­îc bao nhiªu gam muèi khan ?
Tãm t¾t : 
mhh muèi = 23,8 g 
nkhÝ = 0,2 mol
mmuèi khan = ?
Lêi gi¶i :
KÝ hiÖu kim lo¹i ho¸ trÞ (I) lµ M, sè mol lµ a; kim lo¹i ho¸ trÞ (II) lµ R, sè mol lµ b.
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng :
M2CO3 + 2HCl –> 2MCl + H2O + CO2
	a : 2a : a 
RCO3 + 2HCl –> RCl2 + H2O + CO2
	b : b : b 
- §é t¨ng l­îng muèi : 11a + 11b = 11 . 0,2 = 2,2 
VËy khèi l­îng muèi thu ®­îc : 23,8 + 2,2 = 26 g 
§¸p sè : 2,6 g
Bµi 3: Hoµ tan hçn hîp 2 muèi cacbonat cña 2 kim lo¹i ho¸ trÞ (II) trong dung dÞch HCl d­ thu ®­îc 6,72 l khÝ ë ®ktc. C« c¹n dung dÞch sau ph¶n øng thÊy khèi l­îng cña hai muèi khan thu ®­îc nhiÒu h¬n khèi l­îng hai muèi cacbonat ban ®Çu bao nhiªu gam ?
Tãm t¾t :
VkhÝ = 6,72 l 
§é t¨ng l­îng muèi = ?
Lêi gi¶i :
KÝ hiÖu kim lo¹i ho¸ trÞ (II) lµ M, sè mol lµ a; kim lo¹i ho¸ trÞ (II) lµ R, sè mol lµ b.
Ph­¬ng tr×nh ph¶n øng :
MCO3 + HCl –> MCl + H2O + CO2
	 a : a : a 
RCO3 + 2HCl –> RCl2 + H2O + CO2
	 b : b : b 
- §é t¨ng l­îng muèi : 11a + 11b = 11 . (6,72 : 22,4) = 3,3 
VËy muèi khan thu ®­îc cã khèi l­îng lín h¬n hai muèi ban ®Çu 3,3 g
§¸p sè : 3,3 g
V. Thùc nghiÖm s­ ph¹m 
- D¹ng 1 : Lµ d¹ng to¸n ®¬n gi¶n song häc sinh ph¶i n¾m kû d·y ®iÖn ho¸ cña kim lo¹i ®Ó x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng x¶y ra cña ph¶n øng. Víi häc sinh kh¸ giái cã thÓ n¾m b¾t nhanh –> gi¶ng nhanh cßn häc sinh yÕu, kÐm cÇn gi¶ng cÉn thËn h¬n 
- D¹ng 2 : ¸p dông c«ng thøc tÝnh to¸n ®¬n thuÇn. D¹ng to¸n nµy dïng cñng cè kiÕn thøc cho häc sinh ®¹i trµ, ®éng viªn khuyÕn khÝch häc sinh trong gi¶i bµi to¸n ho¸ häc 
- D¹ng 3,4 : KiÕn thøc ®­îc n©ng dÇn lªn, ®Æc biÖt ë d¹ng nµy ®­îc vËn dông nhiÒu ë c¸c bµi tËp vÒ dung dÞch. ë d¹ng nµy häc sinh hay gÆp lóng tóng nhÊt lµ kh©u viÕt ph­¬ng tr×nh ph¶n øng nhËn biÕt chÊt kÕt tña hoÆc chÊt bay h¬i.
D¹ng nµy ®ßi hái häc sinh ph¶i t­ duy bµi to¸n mét c¸ch s©u s¾c 
Lo¹i bµi to¸n nµy nh»m n©ng cao n¨ng lùc nhËn thøc ph¸t triÔn t­ duy kh¶ n¨ng ph©n tÝch, tæng hîp cña häc sinh võa më réng l¹i võa cñng cè kiÕn thøc bµi. 
Trong d¹y häc, gi¸o viªn lu«n cÇn nh÷ng bµi tËp phï hîp víi yªu cÇu cña tõng c«ng viÖc ( luyÖn tËp, kiÓm tra, båi d­ìng, phô ®¹o ).
MÆt kh¸c, ®Ó h×nh thµnh kû n¨ng gi¶i mét d¹ng bµi tËp nµo ®ã, cÇn cho häc sinh gi¶i mét sè bµi tËp t­¬ng tù.
KÕt qu¶ kh¶o s¸t trong tæng sè 153 häc sinh líp 9
KÕt qu¶ kh¶o s¸t
Tr­íc khi thùc hiÖn chuyªn ®Ò
Sau khi thùc hiÖn chuyªn ®Ò
Giái 
15 %
28,5 %
Kh¸
25 %
45,7 %
Trung b×nh
45 %
20,0 %
Kh«ng ®¹t
15 %
5,8 %
KÜ n¨ng thu thËp,xö lÝ th«ng tin bµi to¸n
52 %
80 %
KÜ n¨ng vËn dông bµi to¸n 
35 %
69 % 
TØ lÖ häc sinh høng thó h¬nvíi m«n häc
70 %
94 %
Qua kÕt qu¶ kh¶o s¸t t«i thÊy
ChÊt l­îng ®¹i trµ t¨ng rá
TØ lÖ häc sinh høng thó t¨ng lªn
Sè l­îng häc sinh giái t¨ng lªn 
PhÇn 3 - KÕt luËn
Mét sè kÕt luËn ®­îc rót ra tõ ®Ò tµi nµy:
1. §Ò tµi ®· ®­a ra ®­îc mét sè ph­¬ng ph¸p ®­îc ¸p dông ®Ó gi¶i c¸c bµi to¸n t¨ng gi¶m khèi l­îng trong c¸c lo¹i ph¶n øng ho¸ häc ë tr­êng THCS. Víi mçi lo¹i ph¶n øng ®Òu ®­a ra ph­¬ng ph¸p gi¶i, nguyªn t¾c ¸p dông ph­¬ng ph¸p ®ã. §Ó minh ho¹ cho c¸c lo¹i ph¶n øng cã c¸c bµi tËp víi lêi gi¶i chi tiÕt.
2. §Ò tµi nµy cßn gióp cho mçi gi¸o viªn cã c¸i nh×n tæng quan h¬n vÒ c¸c d¹ng bµi to¸n hãa häc vµ ph­¬ng ph¸p gi¶i to¸n ho¸ häc ë THCS. §Æc biÖt ®Ò tµi nµy gióp cho häc sinh hÖ thèng ®­îc c¸c bµi tËp vµ ph­¬ng ph¸p gi¶i.
3. Tuy nhiªn, do giíi h¹n vÒ thêi gian vµ giíi h¹n cña ®Ò tµi mµ l­îng bµi tËp vµ ph­¬ng ph¸p cßn h¹n chÕ. Nªn kh«ng tr¸nh nh÷ng thiÕu sãt rÊt mong ®­îc sù gãp ý cña c¸c c« gi¸o, thÇy gi¸o ®Ó ®Ò tµi ®­¬c hoµn thiÖn h¬n.
Xin ch©n thµnh c¶m ¬n ./.

File đính kèm:

  • docSang_kien_kinh_nghiem_giao_duc_hoc_sinh_ca_biet_2015.doc
Sáng Kiến Liên Quan