Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm hay trong phương pháp dạy nghe

 Trong thời đại ngày nay, thời đại bùng nổ khoa học kỹ thuật và thông tin thì việc nắm ngoại ngữ thông dụng nhất: Tiếng Anh để giao tiếp với các nước khác trên thế giới là một điều hết sức cần thiết. Do vậy Tiếng Anh đang trở thành ngoại ngữ số một được dạy ở nước ta.

 Trước đây mục tiêu chủ yếu của việc dạy và học ngoại ngữ là đọc hiểu để phục vụ nghiên cứu văn học, khoa học kỹ thuật. Ngày nay nhằm phục vụ chính sách mở của, đổi mới, hoà nhập với khu vực và thế giới, mục tiêu của việc dạy học ngoại ngữ là giao tiếp. Để học sinh giao tiếp tốt, giáo viên phải thay đổi cách dạy theo phương pháp giao tiếp bằng ngôn ngữ ( nghe- nói )

 Nghe là một trong bốn kỹ năng quan trọng của việc học ngoại ngữ. Chúng ta không thể giao tiếp được nếu không nghe. Để thành công khi đối thoại, ta phải nghe hiểu được những gì người khác nói. Khi nói Tiếng Anh, ta có thời gian để nghĩ là sẽ nói gì, dùng từ như thế nào. Còn khi nghe, ta phải chú ý đến nghe hiểu. Thực tế học nghe là một kỹ năng yếu nhất trong bốn kỹ năng. Việc dạy kỹ năng nghe đôi lúc còn bị coi nhẹ, không theo phương pháp do một số lý do như: cơ sở vật chất ở một số trường còn thiếu, không đồng đều như: không có băng đài hoặc băng đài chất lượng kém, thiếu ổ cắm ở lớp học, cuối kỳ, cuối năm không thi nghe.

 

doc10 trang | Chia sẻ: sangkien | Ngày: 08/08/2015 | Lượt xem: 765 | Lượt tải: 29Download
Bạn đang xem tài liệu "Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm hay trong phương pháp dạy nghe", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
A. Đặt vấn đề
 I- Lý do chọn đề tài
 Trong thời đại ngày nay, thời đại bùng nổ khoa học kỹ thuật và thông tin thì việc nắm ngoại ngữ thông dụng nhất: Tiếng Anh để giao tiếp với các nước khác trên thế giới là một điều hết sức cần thiết. Do vậy Tiếng Anh đang trở thành ngoại ngữ số một được dạy ở nước ta.
 Trước đây mục tiêu chủ yếu của việc dạy và học ngoại ngữ là đọc hiểu để phục vụ nghiên cứu văn học, khoa học kỹ thuật. Ngày nay nhằm phục vụ chính sách mở của, đổi mới, hoà nhập với khu vực và thế giới, mục tiêu của việc dạy học ngoại ngữ là giao tiếp. Để học sinh giao tiếp tốt, giáo viên phải thay đổi cách dạy theo phương pháp giao tiếp bằng ngôn ngữ ( nghe- nói )
 Nghe là một trong bốn kỹ năng quan trọng của việc học ngoại ngữ. Chúng ta không thể giao tiếp được nếu không nghe. Để thành công khi đối thoại, ta phải nghe hiểu được những gì người khác nói. Khi nói Tiếng Anh, ta có thời gian để nghĩ là sẽ nói gì, dùng từ như thế nào. Còn khi nghe, ta phải chú ý đến nghe hiểu. Thực tế học nghe là một kỹ năng yếu nhất trong bốn kỹ năng. Việc dạy kỹ năng nghe đôi lúc còn bị coi nhẹ, không theo phương pháp do một số lý do như: cơ sở vật chất ở một số trường còn thiếu, không đồng đều như: không có băng đài hoặc băng đài chất lượng kém, thiếu ổ cắm ở lớp học, cuối kỳ, cuối năm không thi nghe.
 Tại sao nghe lại là một việc khó khăn?
 Khi học sinh nghe giáo viên đọc, các em đã quen với giọng điệu của thầy cô. Ngoài ra thầy cô có thể đọc chậm, dùng cử chỉ hoặc hành động để gợi ý những phần nghe khó. Do đó việc nghe trở nên dễ dàng hơn. Nhưng khi nghe băng, học sinh phải đối mặt với những khó khăn sau:
- Không kiểm soát được điều sẽ nghe.
- Lời nói trong băng quá nhanh.
- Bài nghe có nhiều từ mới.
- Trọng âm bài nghe khác.
- Hoc sinh không nghe thường xuyên sẽ không nhận ra những từ mà các em biết.
Vậy làm thế nào để giúp các em mở rộng phạm vi nghe, để một tiết học nghe bớt căng thẳng và trở nên thú vị. Đó là điều mà rất nhiều giáo viên đang trăn trở?
II- Mục đích viết sáng kiến kinh nghiệm
 Để giúp học sinh khắc phục được những khó khăn trong việc nghe và nghe có hiệu quả, tôi đã cố gắng tìm tòi , nghiên cứu các tài liệu viết về phương pháp, 
cộng với những trải nghiệm thực tế trong quá trình giảng dạy. Tôi đã rút ra một số kinh nghiệm hay trong phương pháp dạy nghe. Tôi hy vọng kinh nghiệm của tôi sẽ là một tài liệu nhỏ để các bạn đồng nghiệp tham khảo.
III- Phương pháp viết sáng kiến kinh nghiệm
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp tổng kết qua kinh nghiệm công tác và giảng dạy
- Phương pháp điều tra, so sánh, phân tích, tổng hợp.
- Phương pháp nghiên cứu bảng biểu
B. Nội dung
 Nghe là một trong những kĩ năng cần thiết trong quá trình thực hiện giao tiếp. Giống như kĩ năng đọc, nghe cũng là một kĩ năng tiếp thụ, nhưng nghe thường khó hơn đọc, vì ngôn bản tiếp thụ qua nghe là lời nói. Khi ta nói các ý thường không được sắp xếp có trật tự như viết; ý hay lặp đi lặp lại, có nhiều từ thừa, từ đệm, không đúng ngữ pháp Hơn nữa khi nghe người khác nói, ta chỉ nghe có một lần; còn khi đọc ta có thể đọc đi đọc lại nhiều lần văn bản. Do đó, khi dạy kĩ năng nghe, ngoài những thủ thuật chung áp dụng cho các kĩ năng tiếp thụ, GV còn cần có những thủ thuật đặc thù cho các hoạt động luyện nghe của học sinh. 
	Để một tiết dạy nghe hiểu có chất lượng, giáo viên cần thực hiện các thủ thuật cơ bản trong việc dạy nghe như sau:
I- Xác định rõ cho học sinh thế nào là nghe hiểu.
 Nghe là một kỹ năng ngôn ngữ liên quan đén các kỹ năng phụ khác. Khi chúng ta dạy cho các em nghe một ngoại ngữ, chúng ta phải dạy cho các em nghe theo nhiều cách khác nhau. Một số kỹ năng phụ liên quan đến nghe là:
	1- Khi nghe, học sinh phải có khả năng nhận biết sự khác nhau giũa các âm vị. Ví dụ, chúng ta phải nhận thấy được sự khác nhau giữa /g/ và /k/ trong từ: "pig" và ' pick", hai từ này chỉ có một âm khác giữa chúng; hoặc là các cặp từ như " sheep và ship", " run và sun". Trong mỗi cặp từ này, sự khác nhau giữa các từ chỉ có một âm độc nhất đã hình thành một từ mới với nghĩa hoàn toàn khác nhau. 
	2- Nghe cũng liên quan đến việc lĩnh hội cấu trúc câu. Ví dụ khi nghe câu "Would you pick up the phone up ? " người nghe phải nhận ra rằng: " pick" là một động từ của câu và " phone" là một danh từ. Ngoài ra người nghe phải nhận biết được trật tự của từ và ngữ điệu của câu, phải xác định được đó là loại câu gì: câu trần thuật. câu hỏi, hay cảm thán.
	3- Một kỹ năng khác của nghe là khả năng suy ra những thông tin không được chỉ ra trực tiếp. Ví dụ khi nghe câu: "Yesterday, after getting up and having breakfast, Peter went to school" " học sinh phải luận ra rằng" Peter went to school in the morning ". Từ ngôn ngữ các em có thể hiểu được nhiều điều không được nói trực tiếp.
	4- Khi nghe các em cũng không cần thiết phải hiểu hết mọi từ mà các em nghe được, nhưng các em phải hiểu được ý chính của các thông tin mà các em vừa nghe, đây là vấn đề cơ bản nhất. Kỹ năng này gọi là kỹ năng nghe lướt.
II- Các biện pháp khắc phục khó khăn khi nghe:
	1- Giới thiệu chủ đề, ngữ cảnh, tình huống, nội dung có liên quan đến bài nghe: khai thác xem học sinh đã biết và chưa biết gì về nội dung sẽ nghe, gợi trí tò mò, tạo hứng thú về nội dung bài sắp nghe.
	2- Cho học sinh đoán , nghĩ trước những điều sắp nghe trong một ngữ cảnh nhất định. Điều này chú ý của học sinh vào bài nghe và gây hứng thú của học sinh đối với bài học.
	3- Giải thích một số từ và cấu trúc cần thiết: tuy nhiên là không cần giới thiệu hết từ mới, nên để học sinh đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh. Nếu học sinh không hiểu nghĩa của từ sau khi nghe, tôi sẽ giải nghĩa bằng định nghĩa hoặc cho ví dụ.
	4- Soạn ra các yêu cầu, nhiệm vụ và bài tập về nội dung nghe.
	5- Khi tiến hành các hoạt động nghe, việc dùng trực quan, tranh, hình ảnh minh hoạ kèm theo sẽ hỗ trợ rất tốt cho việc làm rõ ngữ cảnh, gợi ý nội dung sắp nghe. Tranh ảnh là phương tiện để kiểm tra mức độ nghe hiểu của học sinh. Nghe, xác định tranh có liên quan, sắp xếp tranh theo thứ tự.
	6- Tiến hành nghe theo ba giai đoạn: trước khi, trong khi và sau khi nghe. Chia quá trình nghe thành từng bước:
+ Nghe ý chính, trả lời câu hỏi hướng dẫn, so sánh dự đoán.
+ Nghe chi tiết, hoàn thành bài tập, yêu cầu nghe.
+ Nghe, kiểm tra đáp án với tốc độ bình thường, không ngừng.
 * Nếu học sinh nghe không rõ thì ở mỗi từ, cấu trúc quan trọng, giáo viên cho băng tạm ngừng và cho các em nghe lại.
	7- Khai thác sự khác nhau trong câu trả lời của các cặp, các nhóm và so sánh kết quả, thảo luận sau khi nghe.
	8- Đảm bảo chất lượng mẫu nghe.
 +Băng đài có chất lượng tốt
 +Giáo viên đọc với tốc độ trung bình, phát âm chuẩn xác.
III- Các giai đoạn của một bài nghe
1- Pre- listening
	a) Giới thiệu từ vựng mới
 Như trên tôi đã trình bày, không nhất thiết phải giới thiệu tất cả các từ mới trước khi nghe. Các em có thể được phát triển kỹ năng nghe bằng cách thực hành đoán nghĩa của từ. Chỉ có những từ khó học sinh không hiểu được nội dung của bài nghe mới cần được dạy trước
 b) Chuẩn bị cho học sinh nghe, nghĩ về điều sắp nghe, sắp xếp, dự đoán. Hoàn thành các dạng bài tập trước khi nghe. Các dạng bài tập đó là:
 + Giáo viên viết 3- 5 câu lên bảng về ý chính của bài nghe. Học sinh " pair ", dự đoán xem câu nào đúng hoặc sai với điều sắp nghe.
 + Open - prediction
 Cho học sinh xem một số tranh, học sinh đoán và viết dự đoán về điều sẽ nghe
hoặc giáo viên đặt câu hỏi, học sinh đoán câu trả lời. Khi nghe, học sinh sẽ đánh dấu vào đều mình đoán đúng.
 Guess Listen
 + Ordering
 Cho học sinh một số tình huống hoặc tranh có đánh số a,b đảo lên bảng. Học sinh thảo luận nhóm đoán thứ tự tranh hoặc câu có sẵn xuất hiện trong bài nghe.
 + Pre- question
 Giáo viên cho một vài câu hỏi có chứa ý chính của bài nghe để tập trung sự chú ý của học sinh trong khi nghe . Học sinh không phải đoán câu trả lời, sau khi nghe lần một, yêu cầu học sinh trả lời.
2- While- listening
 Học sinh tập trung nghe chi tiết để hoàn thành yêu cầu nghe..Mở băng 2-3 lần, yêu cầu học sinh nghe, làm các dạng bài tập nghe hiểu theo yêu cầu sách giáo khoa hoặc do giáo viên thiết kế như:
 - Defining T - F 
 - Check the correct answer
 - Matching
 - Filling in the gap, chart
 - Answer the comprehension questión
 - Lediberate mistake
 VD: Khi đọc một bài miêu tả bức tranh. Trong khi đọc, giáo viên cố tình mắc lỗi , học sinh nghe và sửa lỗi sai.
3- Post- listening
	 Giáo viên chọn chủ đề liên quan đến bài nghe , thiết kế các hoạt động sau khi nghe như: thay đổi thông tin, nêu ý kiến cá nhân, nêu các vấn đề tương tự cho học sinh liên hệ bản thân. Hoạt động có thể là:
	a) Recall the story: Cho học sinh kể lại bằng ngôn ngữ của mình. Giáo viên có thể giúp học sinh bằng những gợi ý nhỏ như tranh, câu đơn giản.
	b) Write it up: Yêu cầu học sinh viết lại những thông tin nghe được bằng ngôn ngữ của mình, sử dụng thông tin ở trong khung, tranh vẽ.
	c) Roll- story: Học sinh đóng vai nhân vật trong bài nghe.
	d) Disscussion: Thảo luận vấn đè trong bài theo cặp- nhóm.
 Trên đây là một số thủ thuật nghe hiểu để rèng luyện kỹ năng nghe cho học sinh. ở lớp 6,7 kỹ năng nghe được dạy phối hợp với các kỹ nưng khác nen việc giáo viên phải thiết kế các bài tập nghe là cần thiết . ở lớp 8, kỹ năng nghe được dạy tách biệt, các bài tập nghe đều liên quan đến chủ đề bài học và sử dụng các 
dữ liệu đẵ học trong bài. Tuy nhiên việc thiết kế các hoạt động để làm nền tảng và củng cố cho học sinh nghe có hiệu quả. Nếu chúng ta thực hiện tốt các phương pháp, thủ thuật dạy nghe thì sẽ dần khắc phục việc dạy học kỹ năng nghe còn yếu hơn so với các kỹ năng khác của môn ngoại ngữ. 
Tiết dạy minh hoạ ( các giai đoạn của một bài nghe)
Unit 6 : the Environment
Lesson 3: Listen
I- Aim: 
- Luyện kỹ năng nghe hiểu lấy thông tin chính
- Học sinh nghe một đoạn băng về ô nhiễm của đại dương và hoàn thành các thông tin còn thiếu. 
II- Stage of teaching
1) Pre- listening
- Giáo viên giới thiêụ chủ đề bài nghe: Chúng ta sẽ nghe một bài nói chuyện về các nguyên nhân gây ô nhiễm đại dương. Trên cơ sở đó giáo viên cho học sinh đoán nghĩa một số từ quan trọng:
+ to pump
+ raw sewage
+ oil spill
- Giáo viên đưa ra câu hỏi đoán trước khi nghe:
" What causes the pollution? " 
+ GV yêu cầu học sinh làm việc theo cặp, đoán câu trả lời.
+ GV ghi câu trả lời của học sinh lên bảng.
2) Wile- listening
 Cho học sinh nghe băng 
Lần 1 : Học sinh nghe băng, kiểm tra lại phần dự đoán ( nghe liên tục )
Hỏi học sinh: " Can you find any causes of pollution?" Nếu học sinh tìm được 
ít hoặc không tìm được nguyên nhân giáo viên cho HS nghe lại. ở mỗi nguyên nhân GV cho băng tạm ngừng và cho HS nghe lần hai.
+ GV yêu cầu học sinh so sánh kết quả với bạn.
+GV hỏi HS " Can you find any causes of pollution ?"
+ GV yêu cầu các em cho biết kết quả sau khi nghe.
Đáp án: Raw sewage, oil spills, garbage, waste materials from factories, oil washed from the land.
Lần 2: GV yêu cầu học sinh đọc kỹ các thông tin cho trước trong bảng và sau đó nghe băng để điền các thông tin còn thiếu (nghe 2 lần)
Secondly:..
Thirdly:.
Next:.
Finally:.
+ GV yêu cầu HS so sánh đáp án với bạn.
+ Yêu cầu HS trình bày kết quả.
Lần 3 : GV yêu cầu học sinh nghe, kiểm tra đáp án.
3) Post- listening
Cho HS chơi trò chơi " Chain game"
Yêu cầu học sinh thực hành theo nhóm 4 để tóm tắt lại nội dung bài nghe.
S1: Firstly,secondly
S2: Firstly,secondly, Thirdly,
S3: Firstly,secondly, Thirdly, Next
S4: Firstly,secondly, Thirdly, Next,, Finally
V) Kết quả nghiên cứu:
 Qua một thời gian giảng dạy các tiết nghe hiểu theo phương pháp đã trình bày ở trên, tôi thấy có những ưu điểm sau :
 - Học sinh có diều kiên thực hành " pairwork' và " groupwork".
 -Với việc nghe băng một vài lần, học sinh có thể nắm được thông tin chính của bài đồng thời phát triển được các kỹ năng phụ khác như: Nghe lướt, khả năng suy luận và đoán nghĩa của từ.
 - Giờ học sinh động hơn, học sinh được tham dự vào nhiều hoạt động khác nhau.
 - GV có thể đẽ dàng giúp đỡ những học sinh kém.
 - Học sinh được rèn luyện cả 4 kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng nghe nói. Kỹ năng đọc được thể hiện qua việc làm bài tập. Kỹ năng viết được thể hiên qua việc viết kết quả các bài tập. 
 -Với việc dạy một tiết nghe hiểu phương pháp trên, kết quả kiểm tra nghe của học sinh cũng có tiến triển rõ rệt. Cụ thể :
Năm học
Kết quả kiểm tra nghe khối lớp 9
2004-2005
2006-2007
25%
45%
C. Kết luận.
	Mỗi ngưòi có một suy nghĩ, mỗi giáo viên có một phong cách lên lớp . Song tôi nghĩ dù phương pháp nào đi chăng nữa cũng đều có mục đích chung là truyền thụ cho các em học sinh đúng, đủ kiến thức, giúp các em hiểu bài và khắc sâu kiến thức một cách nhanh nhất. Với bộ môn này tôi thiết nghĩ tìm được một phương pháp chung trong dạy học để đạt hiệu quả cao nhất là điều khiến mỗi giáo viên phải tìm tòi, song không phải ai cũng dễ dàng đạt được điều đó.
Những suy nghĩ của tôi trên đây về việc dạy nghe chỉ là những kinh nghiệm rút ra từ phương pháp cũ và mới trong thực tế giảng dạy. Có thể còn nhiều thiếu sót, song đó cũng chỉ là yếu tố cá nhân. Rất mong các cấp, các ngành quan tâm hơn đến bộ mộ này.
Mục lục
	 Trang
A. Đặt vấn đề	1
- Lí do chọn đề tài	1
- Mục đích viết sáng kiến kinh nghiệm	2
- Phương pháp viết sáng kiến kinh nghiệm 	2
 B. Nội dung
- Thế nào là nghe hiểu	2
- Các biện pháp khắc phục khó khăn khi nghe	3
- Các giai đoạn của một bài nghe	4
- Tiết dạy minh hoạ	6
- Kết quả nghiên cứu	7
C. Kết luận	8

File đính kèm:

  • docSang kien kinh nghiem TIeng Anh 9.doc
Sáng Kiến Liên Quan