Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa

Tiếng Việt là tiếng nói phổ thông, tiếng nói dùng trong giao tiếp chính thức của

cộng đồng các dân tộc sống trên đất nước Việt Nam. Do vậy, dạy Tiếng Việt có

vai trò cực kỳ quan trọng giúp học sinh có kỹ năng giao tiếp tốt, từ đó thêm yêu

quý và giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt. Ngôn ngữ Tiếng Việt của chúng ta

thật sự có nhiều khía cạnh khó, dân gian có câu: “Phong ba bão táp không bằng

ngữ pháp Việt Nam” mà một trong những nội dung khó đó là phần nghĩa của từ.

Trong chương trình môn Tiếng Việt lớp 5, nội dung nghĩa của từ được biên

soạn có hệ thống trong phân môn Luyện từ và câu. Trong đó, từ đồng âm và từ

nhiều nghĩa là các loại từ quan trọng, nó được xem như là “hiện tượng đặc thù” của

Tiếng Việt. Việc nhận diện hai loại từ này đối với người lớn đã khó, với học sinh

lớp 5 lại càng khó hơn nhiều. Qua trực tiếp giảng dạy, dự giờ đồng nghiệp, tôi thấy

học sinh (kể cả học sinh khá, giỏi) đều rất khó khăn, hay nhầm lẫn khi xác định

nghĩa để phân biệt từ, đặc biệt là những từ xuất hiện trong văn cảnh. Suy nghĩ và

trăn trở về vấn đề này, tôi đã rút ra một số kinh nghiệm nhỏ về cách hướng dẫn học

sinh phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa. Vì thế, tôi đã chọn đề tài: “Một số

kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa”

pdf19 trang | Chia sẻ: myhoa95 | Ngày: 27/10/2018 | Lượt xem: 545 | Lượt tải: 5Download
Bạn đang xem tài liệu "Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
? Đến đây tôi giúp học sinh hiểu rằng từ mang nghĩa gốc thì 
nêu được nghĩa khác nhau nhưng phải bằng cách diễn giải. Còn phần nhiều các từ 
mang nghĩa chuyển thì nêu nghĩa bằng cách thay thế bằng một từ khác (mang 
nghĩa phụ). 
 Ví dụ: Mùa xuân (1) là tết trồng cây 
 Làm cho đất nước càng ngày càng xuân (2). 
Ta thấy rằng: “xuân”(2) được dùng theo nghĩa chuyển vì “xuân” có thể thay 
thế bằng “tươi đẹp”. Khi học sinh đã nắm bắt được bản chất của kiến thức, để cho 
học sinh có kỹ năng phân biệt, tôi tổng hợp thành những dạng bài tập hỗn hợp cả 
từ đồng âm và từ nhiều nghĩa để HS luyện tập. 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 7 
Sau khi mở rộng cho HS một số khái niệm cơ bản cần thiết về từ đồng nghĩa, 
từ nhiều nghĩa, từ đồng âm tôi đã hướng dẫn HS so sánh sự giống nhau và khác 
nhau giữa chúng. 
Tôi lần lượt sử dụng các giải pháp trên bằng cách lựa chọn và phân bố hợp lí 
theo từng nội dung của bài, lấy nhiều ví dụ minh họa để học sinh nắm được đặc 
điểm cơ bản của các loại từ trên từ đó có thể phân biệt và nhận dạng dễ dàng hơn 
trong khi làm bài tập. 
II.3. Giải pháp, biện pháp 
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp 
Để khắc phục những khó khăn trong quá trình dạy – học từ đồng âm, từ nhiều 
nghĩa; giúp học sinh có khả năng phân biệt từ đồng âm, từ nhiều nghĩa một cách dễ 
dàng và chính xác mang lại hiệu quả cao hơn trong quá trình dạy – học. Đề tài đưa 
ra một số biện pháp có thể được áp dụng khi dạy học phân môn Luyện từ và câu ở 
các tiết học về từ đồng âm và từ nhiều nghĩa. 
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp 
b.1. Nắm vững kiến thức về từ đồng âm, từ nhiều nghĩa và phương pháp 
dạy từ đồng âm, từ nhiều nghĩa 
* Nắm vững kiến thức về từ đồng âm, từ nhiều nghĩa: 
+ Từ đồng âm: Là những từ giống nhau về âm nhưng khác nhau về nghĩa. 
Ví dụ: - bò trong kiến bò, chỉ hoạt động di chuyển ở tư thế áp bụng xuống 
nền bằng cử chỉ của toàn thân hoặc những cái chân ngắn. 
 - bò trong trâu bò: chỉ loài động vật nhai lại, sừng ngắn, lông 
thường có màu vàng, được nuôi để lấy sức kéo, thịt, sữa 
+ Từ nhiều nghĩa: Là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển. 
Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau. 
Ví dụ: - Đôi mắt của bé mở to (bộ phận quan sát của con người ở trên mặt). 
 - Từ “mắt” trong câu “quả na mở mắt” là nghĩa chuyển. 
Theo cơ chế ẩn dụ nghĩa của từ thường có ba dạng sau: 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 8 
- Dạng 1: Dựa vào sự giống nhau về hình thức giữa các sự vật, hiện tượng hay 
nói cách khác là dựa vào các kiểu tương quan về hình dáng. 
Ví dụ: Miệng1 (miệng xinh) và miệng2 (miệng bát) 
- Dạng 2: Dựa trên cơ sở ẩn dụ về cách thức hay chức năng của các sự vật, đối 
tượng. 
Ví dụ: cắt1 (cắt cỏ) với cắt2 (cắt quan hệ) 
- Dạng 3: Dựa trên cơ sở ẩn dụ kết quả do tác động của các sự vật đối với con 
người. 
Ví dụ: đau1 (đau vết mổ) và đau2 (đau lòng) 
Theo cơ chế hoán dụ có các dạng sau: 
- Dạng 1: Dựa trên cơ sở quan hệ giữa bộ phận và toàn thể. 
Ví dụ: Chân1, Tay1, Mặt1 là những tên gọi chỉ bộ phận được chuyển sang chỉ 
cái toàn thể (Anh ấy có chân2 trong đội bóng. Tay2 bảo vệ của nhà máy số ba có 
Mặt2 trong hội nghị) 
- Dạng 2: Dựa trên quan hệ giữa vật chứa và cái được chứa. 
Ví dụ: Nhà1 là công trình xây dựng (Anh trai tôi đang làm nhà) 
 Nhà2 là gia đình (Cả nhà có mặt) 
 - Dạng 3: Dựa trên quan hệ nguyên liệu hay công cụ với sản phẩm làm ra từ 
nguyên liệu hay công cụ đó hoặc hành động dùng nguyên liệu hay công cụ đó. 
Ví dụ: 
Muối1: Nguyên liệu (Một kg muối) 
Muối2: hành động làm cho thức ăn lên men (Chị ấy muối dưa rất ngon) 
* Nắm vững phương pháp dạy từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
Bài học về từ đồng âm và từ nhiều nghĩa là loại bài khái niệm. Ở phần nhận 
xét, giáo viên giúp học sinh phát hiện các hiện tượng về từ ở các bài tập từ đó rút 
ra được những kiến thức về từ đồng âm và từ nhiều nghĩa. Bước tiếp theo giáo 
viên tổng hợp kiến thức như nội dung phần ghi nhớ. Đến đây, nếu là học sinh khá, 
giỏi, giáo viên có thể cho các em lấy ví dụ về hiện tượng đồng âm, nhiều nghĩa 
giúp các em nắm sâu và chắc phần ghi nhớ. Chuyển sang phần luyện tập, giáo viên 
tiếp tục tổ chức các hình thức dạy học để giúp học sinh giải quyết các bài tập phần 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 9 
luyện tập. Sau mỗi bài tập giáo viên lại củng cố, khắc sâu kiến thức liên quan đến 
nội dung bài học, liên hệ thực tế 
 Khi dạy các bài về từ đồng âm, từ nhiều nghĩa, giáo viên cần sử dụng đồ 
dùng dạy học, tranh ảnh minh họa nhằm giúp học sinh dễ dàng phân biệt nghĩa của 
từ. 
Ví dụ: 
 Hòn đá Đá bóng 
Trong quá trình dạy học có thể vận dụng phương pháp, hình thức dạy học 
như: Phương pháp hỏi đáp, phương pháp giảng giải, phương pháp thảo luận nhóm, 
phương pháp trực quan, phương pháp tổ chức trò chơi, phương pháp luyện tập 
thực hành. 
Đối với các tiết luyện tập về từ đồng âm, từ nhiều nghĩa giáo viên tổ chức các 
hình thức dạy học để giúp học sinh củng cố, nắm vững kiến thức, nhận diện, đặt 
câu, xác định đúng nghĩa. Cụ thể: 
 Yêu cầu học sinh hiểu và nắm vững kiến thức để vận dụng 
Giáo viên có thể cho học sinh ngắt ý của phần ghi nhớ cho đọc nối tiếp, rồi 
ghép lại cho đọc toàn phần, đọc theo nhóm đôi, thi đua xem ai nhanh, ai đọc tốt 
giúp học sinh thuộc ghi nhớ một cách trôi chảy tại lớp. 
 Giúp học sinh hiểu đúng nghĩa của các từ phát âm giống nhau 
Điều đặc biệt của từ đồng âm và từ nhiều nghĩa là phát âm giống nhau (nói 
đọc giống nhau và viết giống nhau). Vì vậy, để kết luận được các từ đó có quan hệ 
đồng âm hay quan hệ nhiều nghĩa trước hết học sinh phải hiểu rõ nghĩa của các từ. 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 10 
Ví dụ: 
Đường(1): (đường rất ngọt): chỉ một chất có vị ngọt. 
Đường(2): (đường dây điện thoại): chỉ dây dẫn, truyền điện thoại phục vụ 
cho việc thông tin liên lạc. 
Đường(3): (ngoài đường, xe cộ đi lại nhộn nhịp): chỉ lối đi cho các phương 
tiện, người, động vật. 
Để có thể giải thích nghĩa chính xác của các từ “đường” như trên, học sinh 
phải có vốn từ phong phú, có vốn sống. Vì vậy, giáo viên luôn phải chú trọng trau 
dồi, tích lũy vốn từ cho học sinh. 
Tiếp đó, học sinh căn cứ vào khái niệm từ đồng âm, từ nhiều nghĩa để xác 
định mối quan hệ giữa các từ. Xét nghĩa của 3 từ “đường” trên ta thấy: 
Từ đường(1) và từ đường(2) có nghĩa hoàn toàn khác nhau không liên quan đến 
nhau - kết luận hai từ đường này có quan hệ đồng âm. Tương tự như trên từ 
đường(2) và từ đường(3) cũng có mối quan hệ đồng âm. 
Từ đường(2) và từ đường(3) có mối quan hệ mật thiết về nghĩa trên cơ sở của 
từ đường(3) chỉ lối đi, ta suy ra nghĩa của từ đường(2) (truyền đi) theo vệt dài (dây 
dẫn). Như vậy từ đường(3) là nghĩa gốc, còn từ đường(2) là nghĩa chuyển – kết 
luận từ đường (2) và từ đường(3) có quan hệ nhiều nghĩa với nhau. 
b.2.Tổ chức dạy trên lớp có sự lồng ghép, gợi mở kiến thức 
Trong chương trình sách giáo khoa, dạy bài về từ nhiều nghĩa được sắp xếp 
sau bài dạy về từ đồng âm. Như vậy để phòng sự nhầm lẫn giữa từ đồng âm với từ 
nhiều nghĩa thì ngay ở bài dạy về từ đồng âm ngoài ví dụ đúng cần có thêm các 
trường hợp không phải đồng âm để các em nhận xét. 
Ví dụ: Từ “đi” trong các trường hợp sau đây có phải hiện tượng đồng âm 
không? 
- Em hay đi bộ đến trường. 
- Anh đi ô tô, còn tôi đi xe đạp. 
- Bà cụ ốm nặng, đã đi hôm qua rồi. 
- Anh đi con mã, tôi đi con tốt. 
- Thằng bé đã đến tuổi đi học. 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 11 
- Ca nô đi nhanh hơn thuyền. 
- Ghế thấp quá không đi được với bàn. 
Bài tập này giáo viên chỉ yêu cầu học sinh nhận diện từ “đi” trong các câu văn 
trên là hiện tượng đồng âm hay không, không yêu cầu giải thích. 
 Trong bài dạy “từ nhiều nghĩa” giáo viên có thể lấy thêm một số trường hợp 
về từ nhiều nghĩa, sau đó quay lại lấy một ví dụ về từ đồng âm cho học sinh nhận 
định về các từ trong ví dụ. 
Ví dụ: Từ “bạc” trong các trường hợp sau là từ đồng âm hay từ nhiều nghĩa? Vì 
sao? 
Nhẫn bạc – tóc bạc – bạc như vôi. Ở câu hỏi này, giáo viên yêu cầu học sinh 
giải thích lý do lựa chọn để khẳng định kiến thức và khả năng nhận diện, phân biệt 
từ đồng âm và từ nhiều nghĩa. Sau khi học sinh trả lời, giáo viên chốt lại từ “bạc” 
trong các trường hợp trên có quan hệ đồng âm vì nghĩa của từ “bạc” trong mỗi 
trường hợp khác nhau, không có quan hệ với nhau. 
Cuối tiết học giáo viên nhấn mạnh học sinh lưu ý phân biệt từ đồng âm và từ 
nhiều nghĩa, tránh nhầm lẫn đáng tiếc giữa hai hiện tượng này. 
b.3. Tìm ra dấu hiệu chung nhất để phân biệt từ đồng âm và từ nhiều 
nghĩa. 
Sau các bài học về từ đồng âm và từ nhiều nghĩa cùng với các bài luyện tập, 
có thể giúp học sinh rút ra so sánh như sau: 
* Điểm khác nhau giữa từ đồng âm và từ nhiều nghĩa: 
Từ đồng âm Từ nhiều nghĩa 
- Là hai hoặc nhiều từ có cùng hình thức 
ngữ âm: (hòn) đá và đá (bóng). 
- Các nghĩa hoàn toàn khác biệt nhau 
không có bất cứ mối liên hệ nào. 
Ví dụ: (hòn) đá chỉ chất rắn có sẵn trong 
tự nhiên, thường thành tảng, hòn rất 
cứng. Còn đá (bóng) chỉ hành động 
- Là một từ nhưng có nhiều nghĩa: (hòn) 
đá và (nước) đá. 
- Các nghĩa có mối liên hệ với nhau. 
Ví dụ: (hòn) đá chỉ chất rắn có trong tự 
nhiên, thường thành tảng, khối vật 
cứng. Còn (nước) đá chỉ nước đông 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 12 
dùng chân hất mạnh vào một vật nhằm 
đưa ra xa hoặc làm tổn thương. 
- Không giải thích được bằng cơ chế 
chuyển nghĩa. 
cứng lại thành tảng giống như đá. 
- Do cơ chế chuyển nghĩa tạo thành. 
* Điểm giống nhau: 
- Từ nhiều nghĩa và từ đồng âm đều có hình thức âm thanh giống nhau 
- Từ nhiều nghĩa và từ đồng âm thường dễ nhầm lẫn 
Ví dụ: Ba: ba(1) bố: Ba tôi rất thích đọc báo 
 ba (2) số từ: Số ba là con số không may mắn 
Học sinh có thể nhầm lẫn từ “ba” là từ nhiều nghĩa vì có hình thức âm thanh 
giống nhau. Khi gặp trường hợp này phải giúp học sinh thấy được các nét nghĩa 
không có quan hệ với nhau vì thế không phải là từ nhiều nghĩa mà là từ đồng âm. 
b.4. Tổng hợp các dạng bài tập về từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
* Dạng 1: Phân biệt nghĩa của các từ. 
 Đối với từ đồng âm: Phân biệt nghĩa của các từ đồng âm trong các cụm từ 
sau: Cánh đồng(1) – tượng đồng(2). 
Bài tập này, giáo viên giúp học sinh hiểu nghĩa của các từ “đồng” ở mỗi 
trường hợp: “đồng”(1) chỉ khoảng đất rộng, bằng phẳng, dùng để cấy, trồng trọt; 
“đồng”(2) là kim loại, chúng là những từ đồng âm (vì nghĩa khác nhau). 
 Đối với từ nhiều nghĩa: Trong những câu sau câu nào có từ “chân” mang 
nghĩa gốc và câu nào có từ “chân” mang nghĩa chuyển? 
+ Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân. 
+ Bé đau chân. 
Với bài tập trên, giáo viên yêu cầu học sinh nêu nghĩa của từ “chân” trong 
mỗi câu và xác định nghĩa chuyển, nghĩa gốc: “chân” trong câu a) chỉ một bộ phận 
làm trụ đỡ của cái kiềng – nghĩa chuyển, “chân” trong câu b) một bộ phận của cơ 
thể đỡ và di chuyển cơ thể - nghĩa gốc. 
* Dạng 2: Đặt câu để phân biệt các từ đồng âm và từ nhiều nghĩa. 
 Đối với từ đồng âm: Đặt câu để phân biệt các từ đồng âm: bàn, cờ, nước. 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 13 
Bài tập này giáo viên hướng dẫn học sinh với mỗi từ cần đặt ít nhất là hai câu, 
các từ đó có quan hệ đồng âm với nhau. 
Ví dụ: Bàn: - Cả nhà ngồi vào bàn để ăn cơm. 
 - Bố mẹ em cũng đang bàn chuyện cưới vợ cho anh trai. 
 Đối với từ nhiều nghĩa: Đặt câu để phân biệt nghĩa của từ “đứng” 
+ Nghĩa 1: ở thế chân thẳng, chân đặt trên mặt nền. 
+ Nghĩa 2: ngừng chuyển động. 
Giáo viên có thể gợi ý: nghĩa 1 nói tới một tư thế của người hoặc động vật. 
Nghĩa 2 nói tới trạng thái của một đồ vật hiện tượng, dựa vào đó học sinh đặt câu. 
+ Nghĩa 1: Chúng em đang đứng nghiêm trang chào cờ. 
+ Nghĩa 2: Kim đồng hồ đứng lại. 
* Dạng 3: Phân biệt quan hệ đồng âm, quan hệ nhiều nghĩa. 
Ví dụ: Trong các từ in đậm dưới đây, những từ nào có quan hệ đồng âm, 
những từ nào có quan hệ nhiều nghĩa với nhau? 
Vàng: - Giá vàng nước ta tăng đột biến. 
 - Tấm lòng vàng. 
 - Ông tôi mua một bộ vàng lưới để chuẩn bị cho vụ đánh bắt hải sản. 
Ở bài tập này giáo viên hướng dẫn học sinh hiểu nghĩa của các từ “vàng” rồi 
xác định mối quan hệ giữa chúng: từ “vàng” ở câu 1, 2 có quan hệ nhiều nghĩa, từ 
“vàng” ở câu 3 có quan hệ đồng âm với từ “vàng” ở câu 1 và 2. 
* Dạng 4: Nối từ hoặc cụm từ với nghĩa đã cho. 
 Đối với từ đồng âm: 
Ví dụ: Nối các cụm từ ở cột A với nghĩa thích hợp ở cột B 
A B 
1. Sao trên trời có khi tỏ khi mờ. 
2. Sao lá đơn này thành ba bản. 
3. Sao tẩm chè. 
4. Sao ngồi lâu thế? 
a. Chép lại hoặc tạo ra văn bản khác theo 
đúng bản chính. 
b. Tẩm một chất nào đó rồi sấy khô. 
c. Nêu thắc mắc không biết rõ nguyên nhân. 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 14 
5. Cánh đồng lúa mới đẹp làm sao! d. Nhấn mạnh mức độ làm ngạc nhiên, thán 
phục. 
e. Các thiên thể trong vũ trụ. 
 Đối với từ nhiều nghĩa: 
Ví dụ: Tìm ở cột B lời giải nghĩa thích hợp cho từ “chạy” trong mỗi câu ở cột A 
A B 
1. Bé chạy lon ton trên sân. 
2. Tàu chạy băng băng trên đường 
ray. 
3. Đồng hồ chạy đúng giờ. 
4. Dân làng khẩn trương chạy lũ. 
a. Hoạt động của máy móc. 
b. Khẩn trương tránh những điều không 
may sắp xảy đến. 
c. Sự di chuyển nhanh của phương tiện 
giao thông. 
d. Sự di chuyển nhanh bằng chân. 
Ở cả từ đồng âm và từ nhiều nghĩa đều có mặt cả bốn dạng bài tập trên. Bên 
cạnh đó, mỗi nội dung lại có một số dạng bài tập riêng. 
 Đối với từ đồng âm có dạng bài tập đố vui: 
Trùng trục như con chó thui. 
Chín mặt, chín mũi, chín đuôi, chín đầu. 
(Là con gì?) 
Hoặc dạng bài tập chỉ ra những từ đồng âm được dùng để chơi chữ trong các 
câu sau: 
+ Kiến bò đĩa thịt bò./ Ruồi đậu mâm xôi đậu. 
+ Con ngựa đá con ngựa đá, con ngựa đá không đá con ngựa. 
 Đối với từ nhiều nghĩa có dạng bài tập thay thế từ : 
Tìm từ có thể thay thế từ “mũi” trong các cụm từ sau: 
- Mũi thuyền/ Mũi súng/ Mũi đất/ Mũi quân bên trái đang thừa thắng xốc tới/ 
Tiêm ba mũi. 
c. Điều kiện để thực hiện giải pháp, biện pháp 
Để thực hiện giải pháp, biện pháp nêu trên phải đảm bảo một số điều kiện sau: 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 15 
 - Có tài liệu tham khảo và thiết bị dạy học giúp giáo viên lấy được thêm 
nhiều ví dụ cụ thể ngoài sách giáo khoa. 
 - Tăng thời lượng tiết học để có thời gian áp dụng các bài luyện tập, phân 
biệt từ đồng âm, từ nhiều nghĩa. 
d. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp 
 Các giải pháp, biện pháp được nêu trong đề tài có mối quan hệ chặt chẽ với 
nhau, được sử dụng kết hợp trong các tiết học nhằm giúp nâng cao hiệu quả tiết 
dạy (tùy theo đối tượng học sinh có thể sử dụng kết hợp các biện pháp một cách 
linh hoạt để đạt được mục tiêu tiết học). 
e. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu 
 Sau một thời gian áp dụng các giải pháp, biện pháp trên trong bài kiểm tra 
thường xuyên về từ đồng âm, từ nhiều nghĩa chất lượng bài làm của học sinh đã có 
tiến bộ rõ rệt: 
Kết quả: 
Năm Sĩ số Điểm 9,10 Điểm 7,8 Điểm 5,6 Điểm dưới 5 
2012 - 2013 24 4 = 16,7% 7 = 29,2% 10 = 41,2% 3 = 12,5% 
2013-2014 18 5 = 27,8% 7 = 38,9% 4 = 22,2% 2 = 11,1% 
2014-2015 
(Học kì I) 
15 4 = 26,7% 6 = 40% 4 = 26,7% 1 = 6,6% 
II.4. Kết quả 
Với kết quả khảo nghiệm thu được như trên cho thấy chất lượng tiết dạy có áp 
dụng những giải pháp, biện pháp đưa ra trong đề tài kết quả cao hơn so với tiết dạy 
chưa đúc rút kinh nghiệm. Hầu hết học sinh nắm chắc bài, làm bài tập về phân biệt 
từ đồng âm, từ nhiều nghĩa đúng và nhanh hơn. 
III. Phần kết luận, kiến nghị 
III.1. Kết luận 
Dạy các nội dung về nghĩa của từ thực sự không đơn giản, nhất là phân biệt từ 
đồng âm với từ nhiều nghĩa. Học sinh cần nắm vững kiến thức về từ đồng âm, từ 
nhiều nghĩa thông qua các bài học, muốn vậy giáo viên cần nắm sâu kiến thức về 
từ đồng âm, từ nhiều nghĩa và phương pháp dạy. Cụ thể: 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 16 
- Nắm vững kiến thức về từ đồng âm, từ nhiều nghĩa và phương pháp dạy từ 
đồng âm, từ nhiều nghĩa. 
- Tổ chức dạy trên lớp có sự lồng ghép, gợi mở kiến thức. 
- Giáo viên cần giúp học sinh tự tìm ra dấu hiệu chung nhất để phân biệt từ 
đồng âm và từ nhiều nghĩa. 
- Tìm hiểu nghiên cứu, thống kê các dạng bài tập về từ đồng âm và từ nhiều 
nghĩa trong cuộc sống hàng ngày để có thêm vốn từ trong giảng dạy. 
Trong quá trình giảng dạy, tổ chức cho học sinh nắm được kiến thức, bản thân 
tôi đã cố gắng nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi và lựa chọn sao cho học sinh nắm kiến 
thức mới và vận dụng trong học tập cũng như trong cuộc sống một cách hiệu quả. 
III.2. Kiến nghị 
Với mục đích nâng cao kết quả giảng dạy và hoàn thành chuyên môn của 
người giáo viên tiểu học, tôi xin có một số đề nghị sau: 
a) Đối với Ban giám hiệu nhà trường: 
Tổ chức các chuyên đề về phương pháp dạy phân môn Luyện từ và câu đối với 
từ đồng âm, từ nhiều nghĩa để giáo viên học hỏi kinh nghiệm khi dạy các nội dung 
này vì đây là phần kiến thức khó với học sinh. 
Cung cấp thêm tài liệu tham khảo và thiết bị dạy học nhằm giúp giáo viên nâng 
cao chất lượng các tiết học này. 
b) Đối với giáo viên: 
Giáo viên cần phải linh hoạt thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, cần nắm 
bắt rõ năng lực học tập của từng đối tượng học sinh để giảng dạy có hiệu quả. Tự 
học và tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ nghiệp vụ của bản thân góp phần nâng 
cao chất lượng giáo dục của nhà trường. 
Trên đây là một số biện pháp giúp học sinh bước đầu phân biệt được từ đồng 
âm và từ nhiều nghĩa, rất mong được sự góp ý bổ sung của các thầy, cô giáo cùng 
các bạn bè đồng nghiệp để sáng kiến của tôi được đầy đủ hơn. Tôi xin chân thành 
cảm ơn./. 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 17 
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN 
 .. .............................................................................................................................. 
 .. .............................................................................................................................. 
 .. .............................................................................................................................. 
 .. .............................................................................................................................. 
 .. .............................................................................................................................. 
 .. .............................................................................................................................. 
 .. .............................................................................................................................. 
 .. .............................................................................................................................. 
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN 
(Ký tên, đóng dấu) 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 18 
TÀI LIỆU THAM KHẢO 
STT Tên tài liệu Tác giả 
1 SGK Tiếng Việt lớp 5, tập 1 Nguyễn Minh Thuyết (Chủ biên) 
2 SGV Tiếng Việt lớp 5, tập 1 Nguyễn Minh Thuyết (Chủ biên) 
3 Cơ sở ngôn ngữ học và tiếng Việt. 
Nxb Giáo dục, H, 1997 . 
Mai Ngọc Chừ; Vũ Đức Nghiệu 
và Hoàng Trọng Phiến. 
4 Từ điển Tiếng Việt 
Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa 
 19 

File đính kèm:

  • pdfsang_kien_kinh_nghiem_mot_so_kinh_nghiem_giup_hoc_sinh_lop_5_phan_biet_tu_dong_am_va_tu_nhieu_nghia.pdf
Sáng Kiến Liên Quan