Giúp học sinh năng khiếu học tốt môn vẽ tranh

 Mĩ thuật hiện nay là một môn học trong nhà trường. Tuy thời gian thực hiện chưa dài nhưng cũng đủ để chứng minh sự cần thiết đối với việc giáo dục đạo đức nhân cách của các em. Mặc dù vậy môn mĩ thuật ở nước ta vẫn là môn học mới chưa có thời gian tích luỹ kinh nghiệm cho dạy học và tìm tòi, phát hiện những cách thức thực hiện hữu hiệu trong giảng dạy và học tập. Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy theo chương trình sách giáo khoa mới môn mĩ thuật ở trường tiểu học nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện. Dạy mĩ thuật không nhằm đào tạo học sinh trở thành hoạ sĩ mà chỉ giáo dục cho các em tính thẩm mĩ với một tư duy lôgic và mĩ thuật đem lại niềm vui cho con người, làm cho mọi học sinh tự nhận ra cái đẹp có ở xung quanh mình gần gũi và đáng yêu, giáo dục mĩ thuật nhằm giúp học sinh tạo ra cái đẹp và thưởng ngoạn nó ngay trong sinh hoạt hằng ngày, dạy mĩ thuật nhằm góp phần tạo nên nhân cách con người mới XHCN

 Nhưng thực trạng hiện nay việc dạy và học còn gặp nhiều khó khăn với nhiều lý do. Đó là chúng ta chưa thực sự nhận thức một cách đúng đắn về mục tiêu cũng như phương pháp dạy học từ đó dẫn đến việc tuyền đạt kiến thức cũng như kĩ năng vẽ cho học sinh bị hạn chế rất nhiều cho nên không tạo ra được sự hứng thú trong học tập đối với học sinh, các em tiếp thu chậm, thụ động, ít sáng tạo chất lượng học sinh học môn mĩ thuật đạt chưa cao nhất là đối với học sinh năng khiếu .

 

doc11 trang | Chia sẻ: sangkien | Ngày: 29/07/2015 | Lượt xem: 3091 | Lượt tải: 65Download
Bạn đang xem tài liệu "Giúp học sinh năng khiếu học tốt môn vẽ tranh", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
CỘNG HỊA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập-Tự do- Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CƠNG NHẬN SÁNG KIẾN
Mã số 
Kính gửi : Thường trực hội đồng sáng kiến cấp ..
Tơi ghi tên dưới đây:
Nơi cơng tác : 
Trình độ chuyên mơn : đại học mĩ thuật 
Là tác giả đề nghị cơng nhận sáng kiến : Giúp học sinh năng khiếu học tốt mơn vẽ tranh 
Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến : 
Lĩnh vực áp dụng sáng kiến : Bồi dưỡng học sinh năng khiếu của trường . 
Mơ tả bản chất của sáng kiến : 
+ Thực trạng
 Mĩ thuật hiện nay là một môn học trong nhà trường. Tuy thời gian thực hiện chưa dài nhưng cũng đủ để chứng minh sự cần thiết đối với việc giáo dục đạo đức nhân cách của các em. Mặc dù vậy môn mĩ thuật ở nước ta vẫn là môn học mới chưa có thời gian tích luỹ kinh nghiệm cho dạy học và tìm tòi, phát hiện những cách thức thực hiện hữu hiệu trong giảng dạy và học tập. Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy theo chương trình sách giáo khoa mới môn mĩ thuật ở trường tiểu học nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện. Dạy mĩ thuật không nhằm đào tạo học sinh trở thành hoạ sĩ mà chỉ giáo dục cho các em tính thẩm mĩ với một tư duy lôgic và mĩ thuật đem lại niềm vui cho con người, làm cho mọi học sinh tự nhận ra cái đẹp có ở xung quanh mình gần gũi và đáng yêu, giáo dục mĩ thuật nhằm giúp học sinh tạo ra cái đẹp và thưởng ngoạn nó ngay trong sinh hoạt hằng ngày, dạy mĩ thuật nhằm góp phần tạo nên nhân cách con người mới XHCN
 Nhưng thực trạng hiện nay việc dạy và học còn gặp nhiều khó khăn với nhiều lý do. Đó là chúng ta chưa thực sự nhận thức một cách đúng đắn về mục tiêu cũng như phương pháp dạy học từ đó dẫn đến việc tuyền đạt kiến thức cũng như kĩ năng vẽ cho học sinh bị hạn chế rất nhiều cho nên không tạo ra được sự hứng thú trong học tập đối với học sinh, các em tiếp thu chậm, thụ động, ít sáng tạo chất lượng học sinh học môn mĩ thuật đạt chưa cao nhất là đối với học sinh năng khiếu .
Thuận lợi 
 Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường 
 Mơn mĩ thuật được giáo viên chuyên dạy 
 Hằng năm các ngành các cấp tạo điều kiện cho các em tham gia các cuộc thi để các em phát huy năng khiếu , khả năng sáng tạo của mình . 
 2. Khĩ khăn 
 Trong khi thực hành bài vẽ các em vẽ khơng theo tình tự tiến hành các bước ngẫu hứng , thích vẽ cái gì thì vẽ cái đĩ ít chú trọng đến hình ảnh trước sau . hay hình ảnh chính phụ trong bài vẽ , chưa diễn đạt hết nội dung tranh , màu sắc chưa phù hợp .
 Giờ học chính khĩa đa số học sinh sử dụng sáp màu, kỹ năng sử dụng màu nước màu bột cịn hạn chế .
 + Mục đích của sáng kiến 
 Nhằm tìm ra phương hướng phát hiện bồi dưỡng giúp học sinh sinh năng khiếu vẽ được bức tranh với bố cục chặt chẽ , nội dung phù hợp với chủ đề, màu sắc hài hịa giữa mảng chín và mảng phụ vì đĩ là chủ đề của tranh .
 Rèn luyện về phương pháp xây dựng bố cục và kỹ năng thể hiện tranh .
 Tạo thĩi quen say mê trong khi làm bài của các em học sinh năng khiếu , xây dựng bố cục, nâng cao khả năng sáng tạo để cĩ nhiều thành cơng trong các cuộc thi vẽ tranh do ngành phát động.
 + Nội dung của sáng kiến :
 - Là một giáo viên làm công tác giảng dạy mỹ thuật ở trường tiểu học, tôi thấy việc đề ra một phương pháp tích cực phù hợp với đặc thù của bộ môn là việc làm rất cần thiết. Trong phạm vi bài này, tôi chỉ đề cập đến một phần của bộ môn mỹ thuật, vấn đề đó là: Giúp học sinh năng khiếu học tốt phân mơn vẽ tranh
 Các bước thực hiện : 
1. Cái mới trong hướng dẫn giúp học sinh vẽ tranh 
 Trên cơ sở những kiến thức mà các em đã học trong giờ chính khĩa, những yêu cầu về hình thức phương pháp và lựa chọn nội dung, các em học sinh năng khiếu trong giờ bồi dưỡng cịn phải trãi quá một quá trình nghiên cứu rèn luyện thực hành và thể nghiệm trên những bài tập để làm sáng tỏ những điều đã học mà giáo viên là người trực tiếp hướng dẫn. 
 Trong mỗi tranh đề tài cĩ nhiều nội dung chủ đề khác nhau do đĩ khi giáo viên hướng dẫn cần phải khơi gợi để các em nhận thức và khai thác đề tài theo cảm nhận riêng của mình trong mọi khía cạnh, mọi vấn đề. 
 Con người và cuộc sống rất phong phú, sinh động khơi gợi cho ta nhiều đề tài để vẽ tranh hay vẽ theo đề tài cho trước thì người vẽ hay sáng tác điều thể hiện cảm xúc của mình , tùy theo sự cảm nhận cái đẹp cái hay, của thiên nhiên và hoạt động của con người phù hợp với nhận thức của của từng đối tượng học sinh . Nội dung đặt ra cần phải gần gũi quen thuộc để các em dễ cảm nhận và cĩ rung cảm để bộc lộ khả năng sáng tạo của mình theo từng mức độ khác nhau .
 VD :
 Đề tài lễ hội, ngày tết cĩ rất nhiều hình tượng phong phú như : đi chợ tết, thăm ơng bà , nấu bánh chưng, trang trí cành mai, hội làng, chọi trâu . 
Đề tài sinh hoạt lao động cĩ một số nội dung như : học nhĩm , trơng em giúp mẹ, trưới cây hay cho gà ăn.
 Đề tài mơi trường cĩ rất nhiều rất nhiều hình tượng để thể hiện phong phú như: dọn sạch rác ở lớp học, buổi lao động ở sân trường, bỏ rác đúng nơi qui định.. khi đã xác định được nội dung cần tìm hình ảnh yêu thích nhất để thể hiện . 
2. Các bước tiến hành vẽ một bức tranh
- Cách vẽ tranh là bài lí thuyết tương đối khĩ, khơ khan do đĩ là người giáo viên hướng dẫn và bồi dưỡng học sinh cần trình bày kết hợp với gợi mở phân tích từ việc tìm và chọn nội dung đến hướng dẫn cách vẽ từng bước một. 
 a. Tìm và chọn nội dung :
 - Trong mỗi đề tài cĩ nhiều nội dung chủ đề khác nhau , mỗi người cĩ thể nhận thức theo ý riêng của mình, trong mọi khía cạnh, mọi vấn đề. 
 - Giáo viên đặt câu hỏi gợi ý để mỗi học sinh tự tìm cho mình một nội dung phù hợp với chủ đề, chọn cách thể hiện nội dung chủ đề đĩ theo cảm nhận riêng . 
 VD : Đề tài sinh hoạt 
 + Đây là bài vẽ tranh với nhiều nội dung phong phú gây đượ cảm hứng đối với người vẽ như vẽ về hoạt động thường ngày, cĩ thể vẽ cả một tập thể học sinh đang lao động trong sân trường, hay cảnh lao động giúp mẹ rửa chén, vẽ cảnh lao động vệ sinh trong lớp học.là những hình ảnh hấp dẫn về đề tài sinh hoạt của học sinh.
 + Vẽ về đề tài sinh hoạt tuy là một đề tài rất gần gũi đối với học sinh nhưng tìm được nội dung và bố cục đẹp là điều rất khĩ đối với học sinh. Giáo viên phải hướng các em năng khiếu tìm ra những khía cạnh nội dung khơng chỉ phù hợp mà cịn mới lạ và hình thức thể hiện táo bạo mới thốt khỏi sự nhàm chán theo lối mịn quen thuộc. Sinh hoạt học tập của học sinh khơng chỉ ở trong nhà trường, nĩ cịn biểu hiện ở nhiều lĩnh vực ngồi gia đình xã hội.
 - Giáo viên gợi ý để học sinh kể ra những ấn tượng về nhiều mặt của đề tài nhằm bồi dưỡng cho các em năng lực cảm thụ thẩm mĩ phát hiện từ cuộc sống sinh hoạt hằng ngày, trong sinh hoạt học tập đến cảm hứng sáng tạo. 
b. Tìm bố cục ( xếp đặt mảng chính, mảng phụ) :
-Tìm bố cục cho tranh vậy bố cục là gì ?
Bố cục trong hội họa là sự tổng hịa các yếu tố tạo hình như đường nét hình khối , đậm nhạt màu sắc , xếp chúng trong một khuơn khổ nhất định thơng qua cảm xúc của người họa sĩ để tạo ra một giải pháp hợp lí , nêu bậc chủ đề của bức tranh .
+ Mảng chính là trọng tâm bao giờ cũng lớn hơn mảng phụ và thể hiện rỏ nội dung chủ đề. 
+ Mảng phụ là mảng hỗ trợ tạo nên sự sinh động nhịp nhàng và thế cân bằng cho bố cục. Một bố cục cân đối là bố cục tạo được sự hài hòa giữa mảng chính, mảng phụ, mảng to, mảng nhỏ, mảng xa, mảng gần. 
* Những điểm cần tránh trong xây dựng bố cục tranh:
+ Khơng dồn các mảng hình về một phía.
+ Tránh mảng hình chính quá lớn phá vở bố cục tranh hay mảng chính quá nhỏ tạo sự trống trải rời rạc cho tranh.
+ Tránh để các đường xiên chéo vào các bức tranh. 
+ Khơng để cho đường chân trời chia đơi tranh thành hai phần bằng nhau. 
- Những dạng thức bố cục trên thường gây cho người xem cảm giác khĩ chịu, bực bội. Dù cho nội dung tranh rất hay, màu sắc rất đẹp mà bố cục khơng thuận mắt thì bức tranh cũng khơng cĩ giá trị nghệ thuật. Để cĩ bố cục cân đối, thể hiện được nội dung chủ đề và ý tưởng cùa người vẽ, khi tìm bố cục ta cĩ thể dựa trên một số dạng thức bố cục tranh sau đây :
u Bố cục dạng hình tháp:
- Bố cục dạng hình tháp còn gọi là bố cục hình tam giác. Dạng bố cục này gây cảm giác vững chãi, tin tưởng và khoẻ khoắn, được áp dụng từ lâu đời. Nhiều hoạ sĩ Việt Nam đã áp dụng dạng bố cục này trong các sáng tác của mình. Tuy giống nhau ở dạng thức bố cục nhưng mỗi người đều thể hiện cái riêng của mình ở nội dung và nghệ thuật diễn tả. 
 u Bố cục dạng hình trịn:
- Bố cục hình trịn là dạng bố cục cơ bản nĩi đến hình trịn là chúng ta hiểu rằng nĩ là bố cục trọng tâm xoay trịn tạo cảm giác tập trung vào hình tượng và nhân vật diển hình . 
u Bố cục hình vuơng hay hình chữ nhật:
- Là dạng bố cục cĩ mảng trọng tâm nằm trong khung hình vuơng hay hình chữ nhật. 
. Được các họa sĩ sử dụng xắp xếp hình thể đồng dạng vào tranh . Nĩ vừa cĩ tính nhắc lại các tính chất khái quát của khuơn hình tranh vừa mang ý nghĩa nhấn đậm thêm cho tính chất tổ chức cho con người . Nĩ cĩ tơn ti tật tự cĩ trên dưới ,phải trái ,ngay thẳng cân bằng . Nĩ phù hợp với các loại đề tài , dề cao tính tổ chức xã hội .
 - Trong hội họa, cĩ rất nhiều hình thức bố cục chứ khơng phải cĩ ba dạng nêu trên. Giới hạn của việc giảng dạy bố cục chỉ là gợi ý, khơng thể nào truyền đạt được hết các dạng thức về phương pháp bố cục trong hội họa. Do vậy khi hướng dẫn giáo viên cần phân tích để thấy rằng muốn thể hiện nội dung tranh cần phải vẽ những gì ? hình vẽ trong tranh phải thể hiện cái động, cái tĩnh của người và cảnh vật như thế nào? Vẽ ở đâu ? ( vẽ cảnh sinh hoạt trong trường hay ở nhà ..) Đâu là hình ảnh chính của chủ đề, hình ảnh phụ bổ trợ để làm cho nội dung tranh phong phú, hình ảnh chính phụ phải được quy vào các mảng to, nhỏ để làm rỏ trọng tâm của tranh. Cụ thể là phải hướng cho các em làm sau sắp xếp các hình mảng trong tranh khơng lặp lại, khơng đều nhau cần cĩ mảng trống như nền trời, nền đất sau cho bố cục khong chật chội hoặc quá trống dàn trải cĩ gần cĩ xa. 
 - Chú ý khi giới thiệu tranh minh họa cần chỉ ra đâu là hình ảnh chính đâu là hình ảnh phụ, đâu là mảng chính trong mỗi bức tranh, do đĩ yêu cầu của bố cục cần : 
 + Đẹp về hình thức thể hiện, cảm nhận 
 + Đa dạng về nội dung đề tài và phong phú về cách thể hiện.
 + Động lại ấn tượng sâu sắc đối với người xem.
 + Cĩ tính thời đại và sáng tạo độc đáo.
c. Vẽ hình vào mảng:
 - Sau khi chọn được bố cục, ta tiến hành tìm dáng của nhân vật, cảnh vật cho phù hợp với nội dung. Khi tìm cần vận dụng trí nhớ, trí tưởng tượng sáng tạo để xây dựng các nhân vật cho sinh động, tạo được khơng gian và nhịp điệu trong tranh.
- Vẽ hình cần tìm hình cho phù hợp với động tác, dáng điệu đúng với các biểu hiện đặc trưng, hình ảnh trong tranh cần phải sinh dộng và cần phải cĩ sự giao lưu với nhau như một sự ăn ý hài hịa về tình cảm và thể chất. 
- Hình dáng nhân vật cần phải cĩ sự khác nhau, cĩ dáng tĩnh dáng động nhân vật trong tranh nên cĩ sự ăn nhập với nhau hợp lí thống nhất để thể hiện nội dung tranh. 
d. Vẽ màu
 - Giáo viên cần phải hướng dẫn học sinh bằng những câu hỏi gợi ý để học sinh đạt được những yêu cầu về màu như sau : 
- Đây là giai đoạn hào hứng và thú vị nhất của người vẽ tranh. Mọi sự chuẩn bị một cách chu đáo từ phác màu đến bút màu ta thả mình vào cơng việc sáng tạo, bằng những nét bút, mảng màu đầu tiên theo dịng cảm xúc của mình.
Khi vẽ màu các em tuyệt nhiên phải trung thành với các mảng sáng tối, đậm nhạt, các sắc độ tương phản của màu sắc để tác phẩm đạt hiệu quả theo ý muốn.
Điều cần chú ý khi vẽ màu trong tranh là so sánh màu trong tối ngồi sáng của nhân vật và bối cảnh diễn đạt của bức tranh những màu sắc tách biệt, đối tách biệt nhằm để làm rỏ làm tơn hình tượng của chủ đề nhưng tất cả phải hài hịa trong thể thống nhất của khơng gian chung. Thơng thường ta dùng màu nĩng để vẽ phần sáng màu lạnh để vẽ phần tối. Nhưng nghệ thuật sử dụng sắc màu cho vừa, cho đẹp đĩ là cả quá trình học tập và rèn luyện vì cĩ rất nhiều cách thể hiện màu sắc khác nhau, cĩ khi bất chấp cả qui luật tự nhiên nhưng vẫn đẹp.
Quá trình vẽ cần phác tồn bộ bức tranh, vẽ nhanh và kín hết mặt tranh khơng nên vẽ kĩ từng chỗ một. Sau đĩ chỉnh từng chỗ từng bước, từng chỗ. Trong quá trình vẽ luơn so sánh các mảng màu và gam màu chủ đạo mà mình đã chọn là màu nào.
Khi vẽ các em cần quán xuyến tồn bộ bức tranh, tránh sa đà vào diễn trả cục bộ khơng cĩ trọng tâm dẫn đến khơng cĩ sự hài hịa, hấp dẫn củ bố cục và màu sắc tranh.
Nĩi đến phương pháp vẽ tranh dù chất liệu gì cũng phải nĩi đến bút pháp, từ bút pháp được coi là cọi nguồn của mọi thứ trong hội họa, bút pháp vơ cùng phong phú mỗi người điều cĩ bút pháp riêng độc đáo của mình.
Tĩm lại dù vẽ bằng chất liệu gì các em cũng phải chú ý đến sự hài hịa. Nên tập trung vào sự mạnh mẽ của mảng chính vì đĩ là nội dung là chủ đề của tranh. Khơng nhất thiết lệ thuộc hồn tồn vào màu sắc tự nhiên, nhưng cần dựa vào đĩ để khơi gợi cảm xúc và sáng tạo trong tranh vẽ của mình vẽ màu cần kín tranh và điều chỉnh sắc độ cho đẹp mắt.
Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Sau khi áp dụng những phương pháp này vào thực tế giảng dạy của mình trên cơ sở bám sát chuẩn kiến thức của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo, tôi nhận thấy các em vẽ tranh có theo trình tự các bước,sắp xếp được hình ảnh chính phụ,hình ảnh chính to, vẽ màu nổi rõ trọng tâm, đúng đề tài đưa ra và kết quả như sau: 
Năm 2009 – 2010
Bồi dưỡng 3 học sinh tham gia thi vẽ tranh do tỉnh đồn tổ chức kết quả đạt 1 em vịng tỉnh, 2 em vịng huyện.
Năm 2010 – 2011
Bồi dưỡng 4 học sinh tham gia thi vẽ tranh nước sạch và vệ sinh mơi trường kết quả đạt 3 em vịng huyện.
C.PHẦN KẾT LUẬN 
 I. Những bài học kinh nghiệm 
* Bản thân rút ra được một số kinh nghiệm trong việc truyền đạt kiến thức cho học sinh:
- Giáo viên nắm vững và chắc chắn về kiến thức cũ cũng như mới khi truyền đạt cho học sinh.
- Luôn theo dõi những thông tin mới qua nghe đài, sách báo, tài liệu tham khảo.
- Linh hoạt trong cách sử dụng các phương pháp giảng dạy.
- Sử dụng đồ dùng dạy học một cách khoa học nhằm kích thích tư duy sáng tạo cho học sinh.
- Liên hệ thực tế là nội dung thường xuyên khi giảng dạy mà giáo viên cần phải biết đến.
- Vận dụng các phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng nhằm phát huy hết khả năng tư duy của học sinh.
 II.Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm
- Yêu cầu của hội họa là quan sát thế giới xung quanh. Ngay từ nhỏ, mỗi người phải biết phát hiện cái đẹp của thiên nhiên, làm sao cho đời sống tình cảm, tinh thần của chúng ta phải liên hệ mật thiết với thiên nhiên bằng sợi dây lý trí - tình cảm - sáng tạo nghệ thuật vững chắc. Điều quan trọng là làm thế nào để mọi nguồn gốc của mọi suy nghĩ, mọi tình cảm đều là sự khám phá các hiện tượng, khám phá vẻ đẹp tuyệt vời của cuộc sống, thiên nhiên.
 - Việc bồi dưỡng học sinh năng khiếu là rất cần thiết, nhất là trong việc giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, góp phần hình thành nhân cách của trẻ. Vì vậy bản thân tôi cần phải biết lựa chọn ,áp dụng các phương pháp phù hợp với từng đối tượng học sinh ,sau khi nghiên cứu áp dụng những phương pháp nêu trên 
tôi thấy các em vẽ có tiến bộ hơn .
 III.Khả năng ứng dụng,triển khai .
 Aùp dụng giảng dạy cho học sinh tiểu học của trường Tiểu học Linh Phụng
 IV. Kiến nghị .
 Là giáo viên dạy mĩ thuật ở trường Linh Phụng tơi nhận thấy cơ sở vật chất nơi đây cịn thiếu phịng chức năng là điều rất thiệt thịi cho các em trong quá trình bồi dưỡng.
 Trên đây mới chỉ là một số kinh nghiệm nhỏ trong việc rèn luyện và bồi dưỡng học sinh năng khiếu vẽ tranh, trong thự tế giảng dạy mỗi người đều cĩ suy nghĩ, kinh nghiệm bí quyết nghề nghiệp riêng nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy và học. Đề tài của tơi cịn nhiều thiếu sĩt và hạn chế, tơi mong được cấp trên cùng đồng nghiệp bổ sung để kinh nghiệm dạy học của tơi ngày càng thêm phong phú, hồn thiện gĩp phần nhỏ bé đưa sự nghiệp của huyện nhà ngày càng phát triển.
 ngày tháng 3 năm 2013
 Người viết 

File đính kèm:

  • docSKKN_MT_20142015.doc