Đề tài Phương pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh trong tiết dạy học môn lịch sử trường THCS

I. Cơ sở khoa học:

Tại bất kì đất n-ớc nào, những đổi mới giáo dục ở phổ thông mang tính cải

cách giáo dục đều bắt đầu từ việc xem xét, điều chỉnh mục tiêu giáo dục với

những kì vọng mới về mẫu ng-ời học sinh có đ-ợc sau quá trình giáo dục. Đổi

mới dạy học nói chung và đổi mới dạy học lịch sử nói riêng là một quá trình

đ-ợc thực hiện th-ờng xuyên và kiên trì, trong đó có nhiều yếu tố quan hệ chặt

chẽ với nhau .

Dạy nh- thế nào, học nh- thế nào để đạt đ-ợc hiệu quả học tập tốt nhất là điều

mong muốn của tất cả thầy cô giáo chúng ta. Muốn thế phải đổi mới ph-ơng

pháp, biện pháp dạy và học. Ng-ời giáo viên phải tổ chức một cách linh hoạt các

hoạt động của học sinh từ khâu đầu tiên đến khâu kết thúc giờ học, từ cách ổn

định lớp, kiểm tra bài cũ đến cách học bài mới, củng cố, dặn dò. Những hoạt

động đó giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách tự giác, chủ động, tích cực,

sáng tạo và ngày càng yêu thích, say mê môn học.

Vậy làm thế nào để phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học lịch sử?

Có rất nhiều biện pháp, nh-: Ph-ơng pháp sử dụng đồ dùng trực quan, ph-ơng

pháp h-ớng dẫn học sinh ghi nhớ sự kiện lịch sử, nắm vững và sử dụng sách giáo

khoa, vở bài tập, tiến hành công tác ngoại khoá. Nh-ng việc sử dụng hệ thống

câu hỏi trong dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng là một trong những

biện pháp rất quan trọng, rất có -u thế để phát triển t- duy của học sinh. Quá

trình hoạt động chung, thống nhất giữa thầy và trò nhịp nhàng sẽ làm cho học

sinh nắm vững hơn những tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo và bồi d-ỡng phẩm

chất đạo đức, hình thành nhân cách cho các em.

pdf24 trang | Chia sẻ: myhoa95 | Ngày: 27/10/2018 | Lượt xem: 312 | Lượt tải: 0Download
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Đề tài Phương pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh trong tiết dạy học môn lịch sử trường THCS", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
 quyết câu hỏi nhận thức 
( Mục VI: Hiệp định Sơ bộ (6 –3 – 1946 ) và Tạm −ớc Việt –Pháp (14 -9 -1946) 
– Bài 24 “ Cuộc đấu tranh và bảo vệ xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân 
(1945- 1946) – Lịch sử 9- tiết 2). 
Giáo viên tổ chức cho học sinh tìm hiểu sự bắt tay hòa hoãn giữa T−ởng và 
Pháp qua Hiệp −ớc Hoa – Pháp (28-2-1946), theo hiệp −ớc này Pháp nh−ờng cho 
Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong tiết dạy học lịch sử . 
Ng−ời thực hiện : Đỗ Thị Ánh Tuyết 
Đơn vị : Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh. 
14
T−ởng một số quyền lợi về kinh tế trên đất Trung Quốc và đ−ợc vận chuyển hàng 
hóa qua cảng Hải Phòng vào Hoa Nam không phải đóng thuế. Ng−ợc lại, Pháp 
đ−a quân ra miền Bắc thay thế quân T−ởng làm nhiệm vụ giải giáp khí giới quân 
Nhật. Điều này vi phạm trắng trợn chủ quyền của dân tộc ta, coi Việt Nam là 
món hàng để trao đổi. Tr−ớc tình hình đó, Đảng ta có chủ tr−ơng, sách l−ợc gì để 
đối phó? Giáo viên đ−a ra câu hỏi nhận thức nh− mô hình d−ới đây: 
Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong tiết dạy học lịch sử . 
Ng−ời thực hiện : Đỗ Thị Ánh Tuyết 
Đơn vị : Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh. 
15
Câu hỏi nhận thức
Dự kiến trả lời 
Câu hỏi gợi mở
Vì sao Đảng, Chính 
phủ ta và Hồ Chủ 
Tịch lại kí với thực 
dân Pháp Hiệp định 
sơ bộ 6 . 3 . 1946 . 
Vì Pháp và T−ởng 
kí thoả hiệp chính 
trị ( 28. 2. 1946) 
Việc làm này buộc 
Đảng ta phải lựa 
chọn 1trong 2 con 
đ−ờng hành động. 
1. Việc Pháp và 
T−ởng kí hiệp 
định chính trị 
28.2. 1946 đặt ra 
cho đảng ta lựa 
chọn 1 trong 2 
con đ−ờng nào? 
2. Đảng ta đã lựa 
chọn con đ−ờng 
nào ? Vì sao? 
Một là: Đánh 
Pháp tr−ớc khi 
pháp đ−a quân ra 
miền Bắc . Nh− 
vậy cùng một lúc 
phải đánh cả 
Pháp lẫn T−ởng. 
Hai là : Hoà với 
Pháp m−ợn tay 
Pháp đuổiT−ởng 
về n−ớc , loại bớt 
một kẻ thù nguy 
hiểm, kéo dài thời 
gian hoà bình để 
chuẩn bị lực l−ợng 
về mọi mặt chống 
Pháp sau này. 
Đảng ta đã lựa 
chọn con đ−ờng 
thứ 2 vì đất n−ớc 
ta lúc này vô 
cùng khó khăn 
không thể một 
lúc đánh nhau với 
nhiều kẻ thù , 
hơn nữa lúc này 
Pháp đ−a quân ra 
miền Bắc với 
danh nghĩa chính 
thống. 
Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong tiết dạy học lịch sử . 
Ng−ời thực hiện : Đỗ Thị Ánh Tuyết 
Đơn vị : Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh. 
16
 III. Những kết quả đạt đ−ợc sau khi áp dụng đề tài 
 ( Sáng kiến kinh nghiệm) 
 Mặc dù thời gian rất hạn chế nh−ng tôi đã vận dụng sáng kiến kinh 
nghiệm này vào các tiết dạy và đã đạt đ−ợc kết quả khả quan. Tr−ớc hết, bản 
thân tôi đã nhận thấy rằng những kinh nghiệm này rất phù hợp với ch−ơng trình 
sách giáo khoa mới và với những tiết dạy theo h−ớng đổi mới. Học sinh có hứng 
thú học tập hơn, tích cực chủ động sáng tạo để mở rộng vốn hiểu biết, đồng thời 
cũng rất linh hoạt trong việc thực hiện nhiệm vụ lĩnh hội kiến thức và phát triển 
kĩ năng. Không khí học tập sôi nổi, nhẹ nhàng và học sinh có hứng thú khi học. 
Tôi cũng hi vọng với việc áp dụng đề tài này, học sinh sẽ đạt đ−ợc kết quả cao 
trong các kì thi và đặc biệt học sinh sẽ yêu thích môn học này hơn. 
* Kết quả cụ thể sau khi khảo sát chất l−ợng học kì II năm học 2008- 2009 
(với đề bài của phòng Giáo dục- Đào tạo Văn Giang): 
Giỏi Khá Tb Yếu Kém 
Lớp Sĩ số 
SL % SL % SL % SL % SL % 
8A2 37 20 54.1 4 10.8 8 21.6 5 13.5 0 0 
8A1 36 23 63.9 8 22.2 3 8.3 2 5.6 0 0 
 C. Kết luận 
 I. Bài học kinh nghiệm : 
 Sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này, bản thân tôi đã rút ra một số kinh 
nghiệm sau: 
™ Trong mỗi tiết dạy giáo viên nêu mục tiêu yêu cầu của tiết, mục của bài học 
sau đó cung cấp thông tin và phân bổ thời gian hợp lí để học sinh tiếp nhận 
thông tin. 
Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong tiết dạy học lịch sử . 
Ng−ời thực hiện : Đỗ Thị Ánh Tuyết 
Đơn vị : Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh. 
17
™ Giáo viên đặt và sử dụng linh hoạt các câu hỏi phù hợp với nội dung bài 
dạy, tuỳ theo khối lớp và đối t−ợng học sinh mà vận dụng 
™ Khi nêu câu hỏi giáo viên cố gắng sử dụng các câu hỏi ngắn gọn, đủ ý, đơn 
giản, dễ hiểu ,gợi sự suy nghĩ và t− duy của học sinh. Không nên sử dụng 
câu hỏi “Có” hay “Không”, “Đúng” hay “Sai” mà phải sử dụng câu hỏi phát 
huy tính độc lập t− duy ở các em ( tránh tình trạng học sinh trả lời một cách 
công thức hoặc chung chung ) 
™ Khi tổ chức học sinh tiếp nhận thông tin giáo viên chú ý sử dụng câu hỏi 
gợi mở ( chuẩn bị kĩ ở giáo án) để giải quyết câu hỏi đặt ra đầu giờ 
™ Giáo viên cần nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, th−ờng xuyên nghiên cứu thêm 
tài liệu tham khảo để xây dựng các câu hỏi trong các tiết dạy và vận dụng 
linh hoạt hơn để giải quyết nhiệm vụ nhận thức ở mỗi bài học. 
™ Giáo viên cần kết hợp các ph−ơng tiện dạy học khác nh− đồ dùng trực quan, 
hình ảnh, tranh vẽ trong sách giáo khoa, hệ thống thao tác s− phạm khi lên 
lớp... để góp phần phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong mỗi 
tiết học, nâng cao hiệu quả giờ dạy 
™ Trong quá trình giảng dạy, ngôn ngữ nói phải truyền cảm, không quá nhanh 
hoặc quá chậm, mà phải lôi cuốn, hấp dẫn, trình bày phải có điểm nhấn, 
tránh đều đều . 
™ Khi đặt câu hỏi không nên đặt câu hỏi quá dễ làm cho học sinh thoả mãn , 
đi đến chủ quan về vốn hiểu biết của mình, mà phải là cho các em hiểu 
rằng, sự trả lời đúng, đầy đủ câu hỏi do giáo viên nêu ra là tốt, song vẫn 
phải tiếp tục suy nghĩ để trả lời hay hơn, sâu sắc hơn và thông minh hơn. 
™ Cần tạo cơ hội cho học sinh trong cả lớp trả lời, thảo luận nhóm, không làm 
nặng nề giờ học, trình bày nhồi nhét song vẫn tạo không khí thoải mái , nhẹ 
nhàng để đạt kết quả tối đa. 
Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong tiết dạy học lịch sử . 
Ng−ời thực hiện : Đỗ Thị Ánh Tuyết 
Đơn vị : Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh. 
18
™ Giáo viên dạy môn lịch sử phải luôn luôn tìm tòi sáng tạo và đổi mới trong 
ph−ơng pháp dạy học. Có kế hoạch cụ thể trong việc tìm kiếm và thiết kế 
các đồ dùng dạy học đẹp, chính xác, phù hợp với nội dung bài dạy. 
™ Ng−ời giáo viên Lịch sử cần tự bồi d−ỡng năng khiếu vẽ bản đồ, l−ợc đồ 
khoa học và chính xác. Sử dụng triệt để các ph−ơng pháp dạy học tích cực nhằm 
thu hút sự chú ý của học sinh. Nên có những buổi học ngoại khoá, tham quan du 
lịch các di tích bảo tàng lịch sử. 
 II. Điều kiện áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 
 Với kinh nghiệm nh− trên, tôi hy vọng sẽ là một ph−ơng pháp tích cực 
giúp giáo viên dạy Lịch sử tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh nói riêng, các đồng 
nghiệp các tr−ờng trong huyện nói chung cùng thực hiện để phát huy tính tích 
cực của học sinh trong các giờ học Lịch sử ở tất cả khối lớp. Đồng thời cũng áp 
dụng phù hợp với mọi đối t−ợng học sinh ở các tr−ờng trong toàn huyện để học 
tập các giờ Lịch sử đạt hiệu quả cao hơn. 
III. Những hạn chế và ph−ơng h−ớng khắc phục, tiếp tục 
nghiên cứu, đổi mới. 
Tóm lại “Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của 
học sinh trong dạy học lịch sử các lớp 8,9 tr−ờng THCS ” đ−ợc vận dụng trong 
các tiết dạy sẽ đạt đ−ợc kết quả học tập cao nhất của học sinh về tất cả các mặt 
giáo d−ỡng, giáo dục và phát triển. Đây là hoạt động t−ơng hỗ giữa thầy và trò 
nhằm giúp cho học sinh độc lập lĩnh hội kiến thức một cách thông minh, vận 
dụng một cách sáng tạo vào thực tế (học tập và cuộc sống ) . Điều này quan trọng 
và đòi hỏi nhiều công sức, lao động sáng tạo, ý thức tinh thần trách nhiệm cao 
của mỗi một giáo viên. Và cần đòi hỏi phát triển năng lực t− duy và hành động 
của mình tr−ớc khi giáo dục cho học sinh, cho nên phải nắm vững lý luận, rèn 
luyện nghiệp vụ th−ờng xuyên 
Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong tiết dạy học lịch sử . 
Ng−ời thực hiện : Đỗ Thị Ánh Tuyết 
Đơn vị : Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh. 
19
Tuy vậy, do thời gian có hạn, cùng với kinh nghiệm giảng dạy môn lịch sử 
ch−a nhiều bởi bản thân tôi là một giáo viên đ−ợc đào tạo chuyên ngành môn 
Ngữ văn. Tôi dạy lịch sử do nhà tr−ờng thiếu giáo viên chuyên môn Sử nên tôi và 
nhiều giáo viên khác phải dạy chéo ban. Do đó , tôi chỉ mạnh dạn trình bày quan 
điểm của mình trong việc sử dụng câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong dạy học lịch sử lớp 8 và lớp9 góp phần vào việc đổi mới ph−ơng pháp dạy 
học hiện nay. Bởi vậy, những vấn đề mà tôi trình bày ở trên chắc chắn sẽ không 
tránh khỏi những hạn chế về nội dung, về ph−ơng pháp hoặc có thể còn những 
thiếu sót nào đó trong việc tìm hiểu, h−ớng dẫn học sinh trong quá trình khai 
thác kiến thức mà tôi ch−a tự nhận ra. 
Về phía bản thân, trong những năm học tiếp theo, tôi sẽ tiếp tục phát huy 
những kết quả đạt đ−ợc của việc thực hiện sáng kiến kinh nghiệm trên, đồng thời 
không ngừng học hỏi đồng nghiệp, tích luỹ và đúc rút kinh nghiệm, khắc phục 
khó khăn và những hạn chế để nâng cao hơn nữa chất l−ợng dạy học môn Lịch 
sử trong nhà tr−ờng. 
D. Một số kiến nghị. 
 Thực ra hiện nay trong các nhà tr−ờng đã đ−ợc cấp rất nhiều các thiết bị 
dạy học.Tuy vậy đối với môn lịch sử thì các đồ dùng thiết bị còn quá ít. Cho nên 
muốn đạt đ−ợc kết quả cao trong bộ môn này, theo tôi cần có những yêu cầu sau: 
ắ Các cơ quan thiết bị tr−ờng học cần có đầy đủ tranh ảnh về các di 
tích lịch sử và di sản văn hoá hoặc chân dung của các nhân vật lịch sử 
có công với cách mạng. Nhà tr−ờng cần mua một số t− liệu, tài liệu 
có liên quan đến lịch sử và cách giảng dạy bộ môn lịch sử, đặc biệt là 
những t− liệu lịch sử địa ph−ơng. 
ắ Tổ chức các cuộc thi sáng tạo và sử dụng đồ dùng dạy học ở tất cả 
các môn trong đó có môn lịch sử. 
Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong tiết dạy học lịch sử . 
Ng−ời thực hiện : Đỗ Thị Ánh Tuyết 
Đơn vị : Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh. 
20
 Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của tôi trong quá trình giảng dạy môn lịch 
sử , hiểu biết và kinh nghiệm chắc chắn không tránh khỏi những sai sót, rất mong 
đ−ợc sự góp ý chân thành của các bạn đồng nghiệp. 
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn tập thể giáo viên và học sinh tr−ờng 
THCS Chu Mạnh Trinh đã giúp đỡ tôi hoàn thành đề tài này. Chân thành cảm ơn 
hội đồng Khoa học của Phòng Giáo dục- Đào tạo Văn Giang đã xem xét đề tài, 
chỉ ra những −u điểm cũng nh− những hạn chế của đề tài để tôi tiếp tục sửa chữa 
và phát huy. 
Rất mong đ−ợc tiếp thu ý kiến góp ý của Hội đồng Khoa học Phòng Giáo 
dục- Đào tạo Văn Giang và của các đồng nghiệp trong toàn huyện. 
______________________ Hết _____________________ 
 Văn Giang, ngày 10 tháng 4 năm 2010 
 Ng−ời viết 
 Đỗ Thị ánh Tuyết 
Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong tiết dạy học lịch sử . 
Ng−ời thực hiện : Đỗ Thị Ánh Tuyết 
Đơn vị : Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh. 
21
 Mục lục : 
A.Phần mở đầu ................................................................(Trang 02) 
I. Cơ sở khoa học .............................................................(Trang 02) 
II.Cơ sở thực tiễn .............................................................(Trang 03) 
III. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................(Trang 4) 
IV. Phạm vi nghiên cứu....................................................(Trang 4) 
B. Nội dung..................................................... .................(Trang 04) 
I.Thực trạng tình hình.......................................................(Trang 04) 
II.Giải pháp thực hiện.......................................................(Trang 07) 
III. Kết quả đạtđ−ợc..........................................................(Trang 15) 
C.Kết luận.........................................................................(Trang 15) 
I.Bài học kinh nghiệm......................................................(Trang 15) 
II. Điều kiện áp dụng.......................................................(Trang 17) 
III. Những hạn chế và h−ớng khắc phục ..........................(Trang 17) 
D. Kiến nghị ....................................................................(Trang 18) 
Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong tiết dạy học lịch sử . 
Ng−ời thực hiện : Đỗ Thị Ánh Tuyết 
Đơn vị : Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh. 
22
Đánh giá của tổ KHXH 
Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh 
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
................................................................................................................................. 
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
.................................................................................................................................. 
Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong tiết dạy học lịch sử . 
Ng−ời thực hiện : Đỗ Thị Ánh Tuyết 
Đơn vị : Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh. 
23
Đánh giá của HĐKH 
Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh 
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
................................................................................................................................. 
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
................................................................................................................................. 
Ph−ơng pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh 
trong tiết dạy học lịch sử . 
Ng−ời thực hiện : Đỗ Thị Ánh Tuyết 
Đơn vị : Tr−ờng THCS Chu Mạnh Trinh. 
24
Đánh giá của HĐKH 
Phòng giáo dục & Đào tạo Văn Giang 
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
................................................................................................................................. 
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
................................................................................................................................. 

File đính kèm:

  • pdfskkn_phuong_phap_su_dung_he_thong_cau_hoi_de_phat_huy_tich_cuc_cua_hoc_sinh_trong_tiet_day_hoc_lich.pdf
Sáng Kiến Liên Quan